Tên của con gái Huế

Hôm bữa người bạn mời đến nhà. Gặp bạn của bạn, rồi giới thiệu: Đây là Diệu Chi, đây là anh Sơn, gia đình ở bên Úc qua chơi... Nghe giới thiệu tên, nghĩ thầm trong bụng: wow! Lâu lắm mới nghe lại cái tên gọi đầy tính nữ Huế như cái tên này.

Nhớ lại hồi đi học, tên các nữ sinh thường được đặt theo như Mai Lan Cúc Trúc, Hạ Đào Phượng Thu... toàn là tên đẹp. Đặc biệt, với người Huế thường dùng thêm chữ lót như Kim, hoặc Diệu để đặt tên cho con gái. Ví dụ như Kim Hoa, Kim Chi, Kim Ngọc, Kim Phượng, Kim Hồng.. Còn Diệu thì có Diệu Thu, Diệu Minh, Diệu Hiền, Diệu Chi, Diệu Thiện...
Không hiểu vì lý do gì mà các bậc phụ huynh ở Huế thường chọn chữ lót đệm như vậy để đặt tên cho con gái. Cũng có thể là vì Huế có hai địa danh nổi tiếng là vùng Kim Long có nhiều gái mỹ miều, và chùa Diệu Đế danh tiếng của riêng xứ Huế (?)

Làm một phép thử so sánh thì chữ lót Kim khá phổ biến, và ở bất cứ vùng nào cũng đều có người có tên mang chữ lót là Kim. Không riêng gì Huế. Nhưng với Diệu, thì tôi nghĩ rằng, chỉ có riêng xứ Huế  mới làm nổi bật cái nét độc đáo của đất kinh kỳ riêng có mà thôi.
Chọn đại một cái tên gọi nào, đặt bên cạnh chữ Diệu thì sẽ thấy cái nét nhẹ nhàng thanh thoát ở cái danh xưng đó. Thử nhé: Diệu Hương, Diệu Quyên, Diệu Hồng... hoặc hãy gọi tên một người là Diệu Đức, Diệu Nam... Vẫn có nét bay bổng và thấy nhẹ tơn ở cái tên gọi.
Thiệt là diệu kỳ, và hết sức dịu dàng khi bất kỳ tên gọi nào được đứng bên cạnh nàng Diệu.

Với người Huế, khi nghe đến hai chữ tôn thất thì hiểu ngay đây là dòng dõi liên quan đến ông vua, bà chúa. Hậu duệ nhiều đời, nhiều hệ của chúa Nguyễn xứ Đàng trong. Và họ chính là Nguyễn Phước (Phúc). Nhưng theo thời gian, hai chữ tôn thất này cũng trở thành họ một cách ngon lành. Vậy, Tôn Thất hay Nguyễn Phước đều có chung là một.

Bên cạnh đó, vua Minh Mạng còn đặt thêm bài thơ : Đế hệ thi  và 10 bài Phiên hệ thi để phân biệt giòng dõi trực tiếp liên quan đến Vua Gia Long. Đây là một sự phân biệt khá phức tạp không chỉ riêng về những người có gốc gác để có thể làm Vương theo huyết thống, mà còn là một sự rắc rối nhức đầu về mặt hành chánh khi khai tên họ giữa cha và con cái. Họ của cha không giống với họ của con. Họ của ông Nội thì hoàn toàn khác với cháu. 20 mươi chữ của bài Đế hệ thi là như vầy: Miên Hường Ưng Bửu Vĩnh, Bảo Qui  Định Long Tường, Hiền Năng Kham Kế Thuật,  Thế Thụy Quốc Gia Xương

Ngoài ra, Huế nổi tiếng với những họ như: Thân Trọng, Hà Thúc, Nguyễn Khoa và Hồ Đắc.. là những giòng họ vốn rạng danh về khoa bảng. Nên dân gian Huế có câu: Họ Thân không nhà, họ Hà không dân với ngụ ý những người thuộc họ này thuộc danh gia vọng tộc.

Nhưng đó là Huế hoàng gia, Huế của vua quan. Với người Huế thường dân thì lối đặt tên chỉ cần chữ lót Diệu là bất kỳ tên gọi nào cũng thấy mềm như bún.

Nếu ra đường gặp ai có tên lót là Diệu như thế này, thử mon men đến hỏi: Nì, o nớ, o có phải là người có gốc gác liên quan đến Huế?
Dạ phải.
Nghe thiệt là diệu vợi phải không hè?

Minnesota, Corona và Biutiful

Lần đầu tiên đến Minnesota cách đây 4 năm. Tháng 12, lạnh khiếp đảm. Nghĩ là sẽ thấy tuyết ngập trời nhưng không phải vậy. Vùng vạn hồ đóng băng, trời âm độ F.
Hồi đó việc làm bị trễ nải vì tháng cuối năm. Được thông báo nghỉ dài hạn. Thằng bạn rủ:  Lên đây đi. Trước là hưởng cái lạnh cho biết, sau nữa thử thời vận, kiếm job khác, xem sao. Hahaha..

Đêm đầu tiên, không phải là cuối tuần. Có một vài người ghé qua chơi vì nghe dân Cali lên. Nháp nháp vài round trù bị dò đường. Tối thứ Bảy, bạn bè của thằng bạn lục đục kéo tới. Party!
Buổi chiều trước tiệc, nhờ thằng bạn chở ra khu chợ người Á đông, vì không dám lái xe xứ tuyết. Nhà chuẩn bị đủ thứ hết rồi còn mua chi?  Mua Corona, pls...

Hình: Mấy đứa nhỏ xé vỏ thùng đốt lửa

Ở bên này, đồ ăn thì quá ê hề không bụng nào mà biết được hết. Còn đồ uống thì vô số kể.
Rượu thì đủ loại, đủ mùi, đủ màu, đủ đô nặng nhẹ khác nhau. Bia thì thấy quá trời quốc tịch. Có thể nói bia là thức uống rất phổ biến cho nhiều tầng lớp. Từ bia Đức, bia Nhật đến bia vàng, bia đen. Từ bia lon, bia chai, bia tươi bán trong quầy bar đến bia két (barrel nhỏ) được bày bán trong các super market.
Trong cái thế giới của thức uống lên men có gas đó, thích nàng Corona, một loại bia Mễ rất bình dân nhưng lại có cách uống cầu kỳ tạo nên một gu thưởng thức rất là riêng biệt.

Tọng miếng chanh lọt vô trong cổ chai, rắc một ít muối lên miệng chai. Chai cụng chai nghe đốp. Ngửa cổ tu một hơi. Thấy miếng chanh lăn lộn xoay vòng trong dung dịch bia vàng sánh. Dứt hơi, cảm được vị mằn mặn của muối ở trên môi. Le lưỡi liếm, ôi thôi. Đã khát!

Hoặc ngầu hơn thì chà chanh và rắc muối lên mu bàn tay. Hớp một ngụm bia. Cuối xuống liếm phần chanh và muối, như hạ mình xuống phần tục lụy, thêm tí gia vị chua mặn cho nó đời.

Buổi party đầu tiên ở Minnesota hôm đó, cũng có nhiều người uống Corona. Cứ hết round, bật nắp keng, đốp chai với ai là mình nói: Biutiful. Biutiful. Vô đi. Hết chai rồi. Quá đẹp!
Ở chơi 7 ngày mà biutiful hết 6 đêm. Mai tới nhà anh nghe. Mai tới nhà mình nghe. Liên tục như vậy nên sau này, thêm một vài lần ghé lại Minnesota, chết luôn cái tên: Biutiful.

Bữa trước thằng bạn nhắc: biutiful chết dưới Cali rồi à? Sao lâu nay ko thấy lên chơi hả mậy?
Hehehe.. Minnesota, đất lạnh tình nồng!

Cũng bất ngờ là biutiful xuất xứ ở Minnesota nay cũng chạy tót qua North Carolina náo loạn nha.

Hình: Google

Từ sinh nhật, họp mặt gia đình, bạn bè bù khú hoặc gặp mặt ốp-nai. Từ lễ mừng ra trường, lễ mừng rửa xe, lễ quốc khánh Mỹ, hoặc chiều thứ bảy, ngày chủ nhật có trận thể thao bóng rổ, football... Cứ bật nắp keng, bất kể bia mang quốc tịch gì cũng đều biutiful là thấy đời thiệt đẹp.

Cuối tuần rồi.
Đốp đốp, ực ực. Biutiful!

Bà Nội

Gia đình tôi có hai bà Nội. Bà Nội hiện tại vẫn còn mạnh, đang sống chung với gia đình chú Em. Anh em chúng tôi luôn thường xem đây là bà Nội chính thức của gia đình. Và gọi bà là Mệ. Lúc còn nhỏ chúng tôi rất sợ Mệ la mỗi khi làm điều gì sai. Lớn lên sau này vẫn luôn kính trọng Mệ và vẫn thường vấn an, thăm hỏi Mệ mỗi khi gọi điện thoại, hoặc có dịp về quê đều ghé thăm nhà ông Nội. Cầu Trời Phật phù hộ cho Mệ khỏe, sống lâu với con cháu.

Một bà Nội khác của gia đình chúng tôi, bà là vợ trước của ông Nội. Mẹ ruột của Ba tôi. Người, mà anh chị em chúng tôi không bao giờ biết mặt, nhưng trong tâm khảm chúng tôi vẫn luôn nghĩ về bà. Luôn tưởng gọi về bà một cách thân thiết, và gọi tên bà là bà Nội.

Mặc dù đã có với bà Nội hai đứa con, ông Nội vẫn có thêm bà hai. Vì vậy, bà Nội lặng lẽ ra đi để lại ba tôi và một chú, em-của-ba tôi, cho ông Nội nuôi.  Lúc đó ba tôi được 10 tuổi. Ba tôi và chú ở với ông Nội và Mợ (cách xưng hô của ba tôi với Mệ). Chú sau này cũng mất sớm nên ba tôi chỉ có một mình. Và ba tôi hoàn toàn không có tin tức hay liên lạc gì với bà Nội từ ngày xa cách đó. Chúng tôi chỉ biết về bà Nội bằng những lời sơ lược qua kí ức của ba tôi kể lại: bà Nội là người ở trong thành (thành nội Huế), sau khi ông Nội có bà hai thì bà Nội về lại quê nhà, nghe nói sau này bà Nội tái giá, lấy chồng ở đâu trong tận Bình Định - Quy Nhơn. Chỉ vậy thôi.

Với cuộc sống sau này có vợ, có con, ham lo mưu sinh. Ba tôi càng không biết tin gì về bà Nội nữa. Nhiều lần ba tôi cũng muốn tìm bà Nội nhưng gia đình vợ con nheo nhóc khiến cho ông không có lúc thảnh thơi để nghĩ đến. Rồi khi điều kiện sống thay đổi, đi lại khó khăn hơn, thời gian làm cho lòng người xa cách nhau hơn.
Dù vậy, ba tôi vẫn luôn nghĩ về bà Nội. Sau những năm ông Nội mất, ba tôi đồ chừng bà Nội cũng già và cũng không còn sống nữa. Thời gian về sau này, ba tôi chọn ngày Rằm tháng Bảy (âm lịch) hàng năm để kỵ nhớ ngày của bà Nội.
Rồi ba tôi mất đi, hình ảnh về bà Nội có thể cũng sẽ nhạt nhòa ở trong ông. Và nếu còn, thì có lẽ chỉ là hình ảnh về một bà mẹ buồn, đau rứt ruột khi phải xa lìa con thơ. Hình ảnh về bà Nội của anh chị em chúng tôi chỉ có vậy trong ký ức của một cậu bé 10 tuổi .

Khi biết chuyện về bà Nội chỉ có vậy. Tôi cũng có ý nghĩ sẽ đi tìm bà Nội cho ba tôi nếu có cơ hội và điều kiện. Và một điều lạ ở trong tôi, một cách thực lòng mà nói:  từ chuyện bà Nội, sau này sống xa nhà, mỗi khi quen biết ai, tôi luôn có cảm tình đặc biệt với người nào có quê quán, gốc gác là Quy Nhơn Bình Định.
Vì tôi nghĩ đơn giản rằng: Biết đâu? Biết đâu người đó là con, là cháu của bà Nội (?) Người Bình Định Quy Nhơn đó, nhiều khi là bà con, là có một phần máu thịt với gia đình mình không chừng!

Bây giờ ba tôi mất đi. Nhưng tôi biết trong nỗi lòng của ông vẫn đau đáu một mong mỏi là tìm bà Nội.

Và anh chị em tôi cũng vậy, cũng mong muốn tìm được bà Nội. Được thấy được di ảnh của bà. Được đứng trước mộ của bà, được thắp một nén nhang, thay thế cho ba tôi, để quỳ lạy tạ ơn sinh thành của bà Nội.
Nhờ bà Nội mà có được ba tôi, rồi có được anh chị em chúng tôi hôm nay. Trước là quỳ lạy tạ ơn sinh thành của bà, sau nữa là xin quỳ lạy để sám hối bởi cái sự xa cách ngàn trời mà anh chị em chúng tôi đã để cho thời gian làm cho ray rứt mãi.
Bà Nội với ba tôi, với anh chị em chúng tôi, là những người có duyên khởi sự với nhau, nhưng ngã phận bọt bèo đã làm cho chúng tôi, ba tôi cùng với bà Nội trở nên xa ngái.

Hôm qua, khi tôi gọi điện thoại về thăm bà chị. Bà chị báo cho tôi một tin bất ngờ, ông anh của tôi ở Daklak đã có những thông tin để có thể đi tìm bà Nội.
Theo lời bà chị tôi kể là có người giới thiệu cho ông anh tôi một người Thầy chuyên tìm mộ người đã mất. Không biết trời xui đất khiến thế nào, hay chỉ là một sự ngẫu nhiên khó lý giải... Chỉ một vài dòng hết sức sơ lược về bà Nội như trên, mà ông Thầy đã cho ông anh tôi những thông tin về bà Nội, đã không còn, nhưng hiện tại có con, có cháu của bà Nội ở Bình Định Quy Nhơn. Mặc dù chưa rõ thực hư nhưng bà chị và ông anh tôi vẫn khấp khởi mừng thầm. Hy vọng thời gian sắp tới đây ông anh tôi sẽ về Bình Định, Quy Nhơn, tìm đến cái địa điểm qua lời mô tả của ông Thầy, để tìm bà Nội và nhận người bà con ruột rà thân thuộc.

Không biết mọi người nghĩ sao, nhưng với tôi, tôi nghĩ rằng có một thế giới khác sống ngoài mình. Đó là thế giới của tâm linh.

Tôi nghĩ rằng, có thể sau khi ba tôi mất đi, ở thế giới hoàn toàn khác với dương thế hiện hành, ông đã tìm gặp được bà Nội và có thể đó là một sự đưa đẩy ông anh tôi tìm được ông Thầy, đặc biệt hơn là đã giúp cho ông Thầy có những thông tin về bà Nội, về người bà con đầy lý thú.

Tôi tưởng tượng rằng, ba tôi và bà Nội gặp nhau chắc là cảm động.  Một sự gặp gỡ của tủi của hờn. Sự giận, sự thương có thể xảy ra nhưng trong đó, niềm mừng rỡ giữa mẹ và con trong hạnh ngộ trùng phùng là điều chắc chắn.

Rồi tôi cũng đang tưởng tượng về sự gặp gỡ giữa anh chị em tôi với những người bà con ở Bình Định Quy Nhơn. Sự gặp gỡ ban đầu có thể có những lạ lẫm, ngại ngùng. Nhưng tôi tin rằng sự thân thiết sẽ dễ dàng xảy ra khi biết rằng "một giọt máu đào hơn ao nước lã".

Hy vọng!