Argo - Oscar của năm ngoái (2013)

Trước thềm Oscar lần thứ 86 (2014), có nhiều phim được đề cử (9 phim), chỉ mới xem qua một vài phim, nên không thể đoán già đoán non, và để cảm giác hồi hộp cho đến lúc trao giải vào ngày mai (ngày 2 tháng Ba, 2014). Vì thế, hôm nay nói về phim Argo, phim hay nhất Oscar thứ 85 của năm ngoái (2013), khi qua mặt ngoạn mục của nhiều dự đoán dành cho phim "Lincoln" của đạo diễn Steven Spielberg.

Điện ảnh phản ánh nhiều chủ đề, có thể đề cập đến mọi ngóc ngách của đời sống. Và một trong những biểu hiện dễ thấy trong điện ảnh là tính đề cao, có thể xem đó là điểm tích cực, kể cả khi đụng chạm đến lĩnh vực chính trị. Điện ảnh Mỹ cũng không ngoài khả năng đó, thậm chí nó đề cao chính trị Mỹ đến mức phô trương. Nhưng, điều quan trọng là sự đề cao được các nhà làm phim ở Hollywood lái qua, hay nói một cách khác, là làm sao mang yếu tố thú vị, phim về chính trị nhưng không lên gân mà thực sự cuốn hút người xem theo câu chuyện đến cảnh cuối cùng. Cái tài những người làm phim của nền điện ảnh số 1 thế giới là vậy. Xem phim liên quan đến chính trị mà không thấy khiên cưỡng, hoặc đỏ mặt tía tai vì sến hay vì ngượng. Đó là sự xuất sắc của đạo diễn phim Lincoln. Đó là cái tài của những nhà kể chuyện trong phim Argo, trong đó có anh đạo diễn trẻ Ben Afflect.

Argo là phim của CIA từ đầu đến cuối. Một câu chuyện có thực về vụ giải thoát con tin, tạo nên sự khủng hoảng chính trị giữa Iran và Mỹ ở những năm 80, trong đó những chi tiết của nó được giấu kín cho đến 30 năm sau mới được công bố theo luật bạch hóa hồ sơ từ Nhà Trắng. Nghe đến đây, cũng đủ thấy phim hấp dẫn như thế nào rồi.

Như mọi người đã biết, hiện tượng chống Mỹ trên toàn thế giới vốn âm ỉ qua nhiều thập kỷ, phải nói rằng cho đến những năm 70-80 thì lên đến đỉnh điểm. Thời gian đó, cuộc cách mạng Iran bùng nổ. Những công dân nước Mỹ bị mắc kẹt trong thế giới của người Hồi giáo.Và những thước phim đầy kịch tính mở màn. Không có ai lên tiếng cứu giúp những người Mỹ đang mắc nạn. Chỉ có chính phủ Mỹ ra tay giải thoát công dân của mình. Nước Mỹ - một mình - chống lại thế giới.

Argo là bộ phim thú vị mà không cần đến những kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn khuôn sáo mà chúng ta thường gặp trong những phim gián điệp. Không có màn đấu súng, không có những vụ nổ, những cảnh vật lộn, hoặc đánh nhau bằng tay không. Sự hồi hộp của phim xuất phát từ những gì có thể xảy ra trên màn ảnh khiến khán giả như nín thở từng giây và không thể có một chút phân vân để mà phán đoán. Số phận các nhân vật trong phim luôn được đẩy về phía hiểm nguy khiến người xem luôn ở tình trạng phải lo lắng, dù đang ngồi trong rạp máy lạnh chật kín người xem.

Argo là một bộ phim tạo căng thẳng. Yếu tố chính trị hoàn toàn bị chìm đi bởi những tình tiết hấp dẫn được dựng trong phim. Một phim hay, phù hợp với bối cảnh tình hình của vùng Trung Đông, bán đảo Ả Rập thời bấy giờ, rồi trở thành một best picture của năm 2012 - 2013 là tùy theo lựa chọn của phía người xem hoặc từ hội đồng chấm phim Oscar cũng đều hợp lý.

 Bonus tấm hình không nơi nào có ngoài Las Vegas:

Phim con heo* - (Rated - G)

Ai chưa đọc được truyện Trại Súc Vật  thì coi phim. Phim về những con heo làm thủ lĩnh.

Điều ngạc nhiên rằng những ý tưởng về nội dung của truyện này đã được viết từ thời 1945. Thời kỳ mà thông tin về mọi chuyện trên thế giới muốn tìm hiểu, biết về nhau còn rất kém, và chưa được lan tỏa như ngày nay. Nhưng những ý tưởng được xem là mỉa mai, châm biếm, gây cười ...trong nội dung của câu chuyện này lại mang ý nghĩa như một sự tiên liệu có tính thời đại.

Phim sản xuất cách đây 60 năm (1954). Câu chuyện phim được kể một cách mạch lạc, theo thứ tự lớp lang và khúc chiết. Hình ảnh vẽ đẹp. Âm nhạc chọn lọc và được lồng rất ăn ý với cảnh trong phim.

Thích cảnh "trao huân chương" cực kỳ thủ đoạn. Mời mọi người coi phim.

* Đặt cái tựa giật gân. Mang tính câu view. Hihihi..

Lincoln

Viết sách, làm phim tiểu sử về một con người, đôi khi không cần thiết phải tràng giang đại hải. Chỉ cần làm sao cho hấp dẫn về một thời điểm, một việc làm... cũng đủ để khiến mọi người phải tìm giở lại những trang lịch sử để kiếm tìm sự ngưỡng mộ về con người đó.
Phim Lincoln của đạo diễn Steven Spielberg là một dạng như vậy. Nó là một món quà có nhiều giá trị ý nghĩa dành tặng cho mọi người nhân mùa lễ Tạ ơn.

Trong lịch sử nước Mỹ có những nhà lãnh đạo vĩ đại bởi vì họ biết tạo ra những khoảnh khắc vĩ đại. Mọi công dân Mỹ có thể hãnh diện bởi những điều này, nhưng có lẽ may mắn hơn, hạnh phúc hơn nếu những công dân nào được chứng kiến hoặc trải nghiệm cảm xúc của mình vào thời khắc lịch sử tuyệt vời đó.
Phim Lincoln như tái tạo cảm xúc đó cho bạn ngay trong thời hiện tại. Chỉ bằng những khuôn hình trên màn ảnh, người xem như được sống lại vào giai đoạn lịch sử trọng đại cách đây gần 150 năm - nước Mỹ vào năm 1865 dưới thời Tổng thống Lincoln.

Phim về Tổng thống Lincoln nhưng hoàn toàn không phải là phim nói về toàn bộ tiểu sử của Tổng thống Lincoln, phim đơn giản mô tả một chi tiết rất nhỏ trong đời sống chính trị của ông. Bên cạnh những câu chuyện nhỏ liên quan đến cuộc đời của TT Lincoln được nhà kịch bản Tony Kushner và đạo diễn Steven Spielberg đưa vào, bộ phim như là một lát "ham" được cắt rất mỏng trong bề dày lịch sử chính trị của nước Mỹ. Phim Lincoln không chỉ mang lại giá trị thưởng thức mà còn có yếu tố đằng sau của phim là những chiêm nghiệm thực sự.  Trong phim thấy được một Lincoln thông tuệ, lỗi lạc nhưng hết sức bình dị, không xa cách như phong cách thường thấy của kẻ có quyền lực ở nhiều người.

Lincoln là một Tổng thống vĩ đại, sự vĩ đại của ông được khẳng định qua tài năng lãnh đạo của một chính trị gia xuất chúng. Ông nổi tiếng bởi những bài diễn văn với ngôn từ hết sức hùng hồn, những lời lẽ đầy tính thuyết phục... mà nhiều người đã được đọc, hoặc đã từng nghe đâu đó một đôi lần. Đó là những di sản quý giá của Hoa Kỳ. Tổng thống Lincoln là một biểu tượng đầy tự hào của người dân nước Mỹ.

Lincoln tái đắc cử vào thời điểm nước Mỹ rơi vào cuộc nội chiến Bắc Nam kéo dài đã 4 năm bởi sự bất đồng về chế độ nô lệ, điều này làm cho chính trị đảng phái của nước Mỹ vốn đã bị phân hóa trong lưỡng viện quốc hội bấy lâu, nay có thể là nguyên nhân trực tiếp đẩy nước Mỹ rơi vào nguy cơ của sự chia rẽ.

Vậy thì, làm thế nào để đưa đất nước thoát ra khỏi khủng hoảng về chiến tranh? Chấp nhận thỏa hiệp với các bang miền Nam để "cứu" nước Mỹ thoát khỏi tình trạng ly khai và bản thân mình được tại vị yên bề? Hay vẫn tiếp tục theo đuổi một cách cương quyết chính sách bãi bỏ nô lệ mà chấp nhận hy sinh và nhiều mất mát?

Máu đổ ngoài sa trường, hàng vạn người của cả hai phía Bắc Nam đang ngã xuống. Nội chiến kịch liệt xảy ra trong quốc hội, bãi bỏ nô lệ hay không cần thiết phải giải phóng con người?

Xem phim, thấy được tài năng diễn xuất và hóa thân tài tình của nam diễn viên nổi-tiếng-kén-chọn-kịch-bản-và-vai-diễn là Daniel Day-Lewis.
Một Lincoln trầm mặc, u uẩn, lênh khênh cao nhưng hết sức quyết đoán với gương mặt vuông đầy cương nghị, một tổng thống gây nhiều ấn tượng bởi chiếc cầm bạnh.
Một Lincoln có nhiều mẩu chuyện hay, kể cho những chú lính trẻ nghe về nhà toán học thời xưa đã tìm ra định lý toán học về sự giống nhau trong những tam giác đồng dạng.
Một Lincoln lúc trẻ tuổi đã sớm nhận thức về sự thờ ơ là điều không đúng đắn. Ông thấy rằng cha mình mặc dù không đồng ý chế độ nô lệ nhưng vẫn nhắm mắt làm ngơ, tìm cách chuyển gia đình qua những vùng khác để sinh sống, là một hành động sai lầm.

Con người giống nhau, cần phải được xem họ có những tính chất như nhau. Ví dụ đơn giản như những tam giác đồng dạng của nhà toán học cổ đại.
Một khi nhận thức được điều gì sai lầm, phải bày tỏ thái độ, hoặc có thể là hành động, đừng vì sự an lành, sợ hãi mang tiếng xấu cho bản thân mà mình lãnh đạm thờ ơ. Bởi, đức hy sinh là điều cần thiết.

Nước Mỹ vốn tạo ra nhiều tiêu chuẩn chỉ để dành cho bản thân họ riêng dùng, những "American Standard" thật không giống ai nhưng khi tìm hiểu cũng có nhiều thú vị. Sinh hoạt chính trị ở Mỹ là một dạng tiêu chuẩn như vậy. Một đoạn phim trong phim Lincoln dựng lại cảnh tranh luận ở hạ viện quốc hội Mỹ thời bấy giờ. Giá trị lịch sử mặc dù đã cũ nhưng khi xem vẫn thấy vô cùng hào hứng.
Quốc hội Mỹ không chỉ đơn giản là "tụi Cộng hòa bảo thủ" hoặc "đám lừa Dân chủ ngu ngơ" suốt ngày ra rả công kích nhau, mà đó là một khối thống nhất đầy năng lượng mỗi khi quyết định vận mệnh quốc gia, dân tộc. Tổng thống Lincoln và những người trong đảng Cộng hòa đấu tranh cho việc bãi bỏ nô lệ, họ không chỉ giải phóng cho 4 triệu người da đen của thời xưa. Mà họ đã giải phóng cho cả hàng trăm năm mai hậu.

Tổng thống Lincoln đã để lại cho nước Mỹ một di sản, một giá trị vĩ đại. Di sản đó không chỉ đơn giản là điều luật thứ 13 được bổ sung trong hiến pháp, giải phóng nô lệ, mà nhìn kỹ, rõ và sâu xa hơn rằng, con người không còn bị phân biệt, điều này làm nên sức mạnh của nước Mỹ. Sức mạnh về sự hợp nhất lòng người đã tạo ra sự vĩ đại và làm nên những giá trị của nước Mỹ ngày nay.

Phim khởi đầu đã lâu, bắt đầu từ mùa lễ Thanksgiving, hiện tại lác đác vẫn đang còn trình chiếu. Mời quý vị tìm xem phim này (vẫn còn kịp), rồi tự bình chọn trước khi phim được giải Oscar.

Ruby Sparks - Liệu ngôn ngữ có là quyền năng tối thượng?

Để trốn cái nắng và nóng ở California, thì đi kiếm những nơi có máy lạnh, có không khí điều hòa như các khu shopping, hoặc đi coi ciné. Mình chọn cái thứ hai. Rẻ hơn nhiều.

Xong cái phim thứ nhất, cháy nổ đùng đùng đã mắt, đã tai. Ra khỏi phòng chiếu nhìn ra ngoài trời vẫn nắng chói chang. Còn sớm. Đảo quanh một vòng, thấy phòng chiếu phim Ruby Sparks còn 5-10 phút nữa là vô. Quá perfect. Chui vô coi cọp. Không biết là phim gì, thấy tựa nghĩ là phim action, thế nào cũng có vụ cướp của giết người và đuổi bắt ngoạn mục. Nhưng lầm. Đây là thể loại phim hài, chính kịch và có pha chút hư cấu. Tiết tấu phim chậm rề rề làm cho mình có đôi lần ngủ gục. Đây cũng là lý do mà mình thích đi coi phim một mình. Nếu có ngủ gục, lỡ có ngáy to thì cũng không làm phiền người bên cạnh và cũng không sợ bị quê. Hehehe..

Thật ra, Ruby Sparks là một phim đáng xem bởi nội dung và cách đặt vấn đề của phim liên quan đến tính nhị nguyên trong đời sống. Làm thế nào để có sự hài hòa giữa hiện thực và hư cấu, sự cân bằng có thể giữa bản ngã và người khác, độc lập hay ràng buộc, nữ tính hay nam quyền, tự do sáng tạo hay ràng buộc duy lý..

Liệu một người viết văn, có tìm thấy được chính mình hay đã đánh mất mình trong quá trình sáng tạo? Trong phim, Calvin là một nhà văn trẻ. Sớm thành công ở tuổi 19, nhưng tiếp sau đó 10 năm, anh vẫn chưa có thêm một cuốn sách nào và tất nhiên anh cũng chẳng có một thành công nào thêm ở tuổi 29. Rơi vào sự trầm uất. Anh mơ ước tạo ra một nhân vật có thể làm thay đổi thực tại mà anh đang gặp phải. Và điều đó xảy ra. Calvin say đắm với nhân vật của anh. Bằng vũ khí tối thượng của ngôn từ, quyền năng giảo hoạt của chữ nghĩa, nhà văn Calvin có thể áp đặt toàn bộ suy nghĩ, ý muốn của mình lên nhân vật, thay vì tạo ra một nhân vật khác mình? The question is very interesting!

Đôi khi xem phim, chúng ta cần phải chấp nhận những yếu tố hư cấu, sự giả định của những nhà làm phim để truy tìm cái kết quả theo xu hướng mà vấn đề đã đặt. Tôi thích kịch bản này bởi cách đặt vấn đề và chọn yếu tố giả định để giải quyết vấn đề rất thông minh. Tác giả (Zoe Kazan) đã cho nhân vật của nhà văn Calvin tồn tại và chính nhân vật này đã tác động ngược lên người sáng tạo ra mình. Có thể xem đây là ý thức phản tỉnh đối với những nhà làm nghệ thuật. Điều này là cần thiết.

Sự phản tỉnh trong công việc sáng tạo, làm cho người nghệ sĩ vượt ra khỏi những khái niệm gây tranh cãi bấy lâu nay là nghệ thuật vị nghệ thuật, hay nghệ thuật vị nhân sinh.
Trong phim Ruby Sparks, ý thức phản tỉnh đã làm cho nhà văn Calvin trở lại đúng vị trí trong lằn ranh của mình. Anh để cho nhân vật trong truyện được tự do. Và  nhờ vậy anh cũng cảm thấy được tự do trong ngòi bút.

Phim này là một tuyên ngôn về nghệ thuật? Không dám! Chỉ đơn giản là một câu hỏi nhỏ trong lĩnh vực viết văn nhưng khiến cho người xem suy nghĩ để có thể mở rộng ra nhiều vấn đề.

Tuy nhiên, một phim nhỏ, kinh phí nhỏ, nên cũng chỉ hấp dẫn lượng người xem rất nhỏ.

No country for old men - Nhưng người già vẫn phải dấn thân

Một phim đầy rẫy cảnh giết người bạo lực của anh em nhà Coen, đoạt giải Oscar phim hay nhất năm 2008. Phim này mình coi cũng đã lâu và cũng đã chọn ra một ý trong phim để viết một đôi dòng trả lời ý kiến phản hồi trong một bài viết trước đây, mà tác giả đó có những nhận xét không thỏa đáng về những bậc trí thức có tuổi, lão thành của nền giáo dục VN. Tác giả lấy hình ảnh ông cảnh sát già trong phim "No country for old men" để minh họa rằng văn hóa Mỹ luôn loại bỏ người già và so sánh với xã hội VN thì ưu ái, trọng dụng người già trưởng lão quá mức.


Lên mạng đọc báo VN mấy ngày nay. Thấy sự kiện 71 vị nhân sĩ trí thức đồng loạt lại ký tên kiến nghị với Quốc hội VN chuyện quốc gia đại sự về biển Đông. Đọc danh sách thấy thấp thoáng một số người trẻ tâm huyết, còn lại đa số là những người già. Làm mình nhớ lại cái phim "No country for old men". Liệu người già trong 71 vị nhân sĩ trí thức trong bảng kiến nghị sẽ "Không chốn nương thân"? Và có số phận đi theo như cái tựa phim tiếng Việt đã được dịch?

"No country for old men" lấy bối cảnh vùng miền Tây Texas hoang vu, với không gian bức bối và buồn bã, hình ảnh đại diện cho một xã hội được thu nhỏ có sắc thái u ám, khủng hoảng thời hậu chiến vào những năm 1980 của nước Mỹ. 

Câu chuyện bắt đầu với ba nhân vật, có thể được xem là Thiện, Ác, Tà truy đuổi nhau nhưng chưa bao giờ có chung điểm gặp. Nhân vật có máu lạnh Chigurh - đại diện cho cái ác, kẻ đi săn tiền thưởng truy tìm anh chàng Moss, một cựu chiến binh VN, nhưng đã nảy sinh tà tâm khi muốn sở hữu một vali tiền 2 triệu đô la vốn không phải là của mình. Và viên cảnh sát già Ed Tom Bell, đại diện cho luật pháp, một cái thiện đang mệt mỏi ngăn chặn sự tràn lan của bạo lực với tâm thế nhiều chán nản.

Chính sự truy đuổi không khoan nhượng để lần theo dấu vết của đồng đô la, mà những cảnh trong phim "No country for old men" đẫm máu và đầy bạo lực. Chigurh xem giết người là một chuyện bình thường phải làm, để hoàn tất công việc là tìm ra được chiếc vali. Mỗi khi nhân vật này xuất hiện, người xem sẽ cảm thấy lo lắng cho những số phận mà hắn gặp trên đường. Chầm chậm xuất hiện lê lết trong khung hình, nhưng hành động giết người của Chigurh nhanh, gọn, nhẹ. Một đồng xu được quăng lên. Tiếng nổ bụp khô khốc của bình khí nén. Kết thúc một sinh mạng. Kết thúc một cảnh quay.

Phải nói rằng, những cảnh quay giết người trong phim "No country for old men" ấn tượng bởi sự đơn giản trong suy nghĩ của kẻ sát nhân. Nó khiến người xem bị ám ảnh. Hầu như ai muốn nói về phim này, cũng sẽ nhắc đến cảnh quay đồng xu với những lời đối thoại ngắn, triết lý. Số phận của con người nằm trong sự sắp đặt của thượng đế hay chỉ là trò chơi của kẻ giết người? Call it or kill it. Thật là một cảnh quay nhét vào đầu người xem!

Trước sự gia tăng của bạo lực mà những người tâm huyết không thể làm ngơ. Cái ác cái tà truy bức nhau không ngưng nghỉ và cận kề, viên cảnh sát già Ed Tom Bell đành phải nhập cuộc. Coi phim Mỹ nhưng tôi có những liên hệ với VN. Vì xã hội Mỹ, xã hội VN hay bất kỳ ở xã hội nào đều cũng có bàn tay nhúng chàm của bạo lực. Nhưng ở VN công lý không bằng một ký lông (Bùi Chí Vinh). Đôi khi sự nhiễu nhương, cái ác cái bất công được hình thành một cách tự nhiên trong xã hội. Thì những công dân già như viên cảnh sát trong Ed Tom Bell trong phim "No country for old men" hoặc những trí thức có tuổi về hưu trong danh sách 71 vị ở VN như giáo sư Hoàng Tụy, giáo sư Nguyễn Huệ Chi... cũng phải lên tiếng và nhập cuộc.

Vì vậy, trong phim này, tôi không nghĩ rằng những người già đáng bị loại bỏ, mà ngược lại tuy họ sức kiệt tàn hơi nhưng tâm huyết vẫn còn khiến họ phải dấn thân. Họ không thể đứng ngoài bạo lực vì cái tuổi già mà giới trẻ xem đó là lạc hậu. Những con người được xem không còn là hợp thời. Họ mệt mỏi, họ chán ngán trước sự leo thang của tội ác nhưng vẫn phải đương đầu không bỏ cuộc.

Nhân vật trong phim, viên cảnh sát Ed Tom Bell muốn về hưu, ông cần có một môi trường sống yên bình, một xã hội không bạo lực… để an hưởng những năm tháng còn lại của đời mình, khi đã vất vả cống hiến tuổi thanh xuân. Nhưng ý thức và trăn trở trước một xã hội đầy rẫy tội ác, bạo lực, Ed Tom Bell phải vào cuộc để hầu ngăn chặn cái ác với tâm thế chậm chạp, và nhu nhược.

Tương tự, những bậc trí thức cao tuổi, các vị giáo sư già trong danh sách kia cũng mang tâm trạng chán chường, đôi khi muốn nhắm mắt làm ngơ giống như ông cảnh sát già kinh nghiệm Ed Tom Bell. Nhưng họ không phải là những người đơn giản, trí thức thì họ cất lên tiếng nói kêu gọi sự đúng đắn còn người thực thi công lý thì cố gắng tìm cách ngăn chặn tội ác cho dù sức kiệt tàn hơi.

Vẫn biết rằng thế giới sẽ thay đổi, xã hội sẽ thay đổi, thế hệ trẻ sẽ thay thế hệ già. Nhưng một khi người già có ý thức dấn thân, những người trẻ cần phải lắng nghe tiếng nói của những người đi trước, đứng về phía họ, cổ động họ và cùng họ dựng xây cuộc sống. Đừng đẩy họ ra ngoài lề để "không chốn dung thân" như tựa phim đã dịch.

Xuân Hạ Thu Đông.. rồi lại Xuân

Bửa hổm, thấy nhà chị Đậu, Mikki Hến và Dã Quỳ bàn về phim Xuân Hạ Thu Đông.. Mình cũng xí xọn vô coi phim Đại Hàn. Coi xong phim. Bật ngửa.

Phim XHTĐ này của đạo diễn Kim Ki Duk nhuốm màu sắc Phật giáo. Rõ ràng là phim giới hạn người xem. Cho dù là những người có chút kiến thức về Phật giáo, coi xong phim cũng ngờ ngợ là không biết mình hiểu phim đã đúng chưa? Huống chi những người nào không phải là tín đồ, hoặc không có chút hiểu biết mô tê gì về tôn giáo này thì coi như chịu chết. Chưa kể, điện ảnh có ngôn ngữ riêng của nó, những người không rành rẽ nghệ thuật thứ bảy như mình và nhiều người khác, có thể mù tịt về những ý đồ nghệ thuật của đạo diễn họ Kim. Đoán mò. Những hình ảnh đầy ẩn dụ trong phim của Kim. Cách nhìn về Phật giáo theo ngôn ngữ điện ảnh của riêng Kim. Kim làm phim. Duk hiểu.

Còn người xem thì tự suy diễn theo cách hiểu của mình.

Chùa nằm trong rừng, lọt thỏm giữa hồ. Đạo và Đời cách nhau bằng minh họa cái cánh cửa của hai bờ Thiện Ác. Chốn Đạo thì đẹp lung linh còn chốn Đời phải lo mà ngầm hiểu là xấu và ác nên đưa lên phim làm chi? Rách việc.

Mùa Xuân là sự khởi đầu. Vạn vật sinh sôi theo mùa xuân nên mọi chuyện theo mùa xuân mà tìm đến. Bài học đầu tiên là tự mình giải thoát. Cái gì mình kỷ bất dục không mong muốn thì đừng thi ư nhân mà đem đến cho người. Phòng ốc trong chùa không có vách ngăn có thể hiểu đó là giới luật trong Phật giáo. Giữa khuya nửa đêm, chú tiểu cứ băng ngang tường vô hình để phạm giới, tư cách nhà tu lén lút thập thò nên Kim Ki Duk cho chú bò lổm ngổm.

Mùa Hạ là mùa của yêu đương, thấy nước dâng lênh láng như tình. Chú tiểu và cô gái, một nam một nữ trốn sư thầy tha hồ lội trong mùa lênh láng. Yêu từ trong chùa, yêu ra ngoài rừng. Tình yêu đem lại cho con người cảm giác bồng bềnh nên cảnh xập xình trên thuyền đưa vào thêm cho lãng mạn. Yêu quá hóa khờ, quên trước quên sau. Sắc dục làm cho con người quờ quạng nên khi đi yêu về đệ tử quên cột thuyền làm cho thầy phải nhắc.

Mùa Thu. Buồn. Lá vàng rơi. Đạo của thầy con vẫn mang theo nhưng mùi Đời hấp dẫn con hơn. Bài kinh Bát nhã khắc trên sân chùa như trút được nỗi uất ức và khai mở con đường tìm ra chân lý của sự giải thoát. Mùa Thu. Cảnh đẹp đến nao lòng. Trò ly biệt. Thầy cô đơn. Mọi ràng buộc đều đến hồi phải đoạn ly. Con vật thân cậy, chú mèo gần gũi iêu thương của thầy cũng ra đi. Chùa trôi. Thầy siêu thoát vào cõi Niết bàn. Chỉ có linh hồn, hoặc tinh thần đạo Pháp của Thầy là vẫn phảng phất trong hình tượng con rắn lột da trường sinh bất tử. Nhạc buồn não ruột.

Phải nói rằng, trong hệ thống giáo lý của Phật giáo, dưới cái nhìn góc độ triết học thì Bát nhã Ba la mật đa tâm kinh là luận thuyết nói về tánh Không. Để thấu đạt hết những tầng ý nghĩa của luận thuyết này không phải là điều đơn giản. Kim Ki Duk đã dũng cảm trình bày, chú giải luận thuyết này theo cách hiểu của riêng ông, thông qua thứ ngôn ngữ đầy ẩn dụ của điện ảnh. Vì vậy, phim này làm nhức đầu người xem. Khi xem phim cần kẹp thêm "Kim Từ điển" bên mình để có thể trả lời những câu hỏi tại sao? Cái đó là ý gì? Vừa xem phim vừa lò dò tìm hiểu.

Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức theo kinh Bát nhã chính là ngũ uẩn. Tạo nên bản ngã con người. Một khi quán chiếu ngũ uẩn giai không. Thì mọi khổ ách đều không nghĩa lý. Không nghĩa lý thì sẽ vô sở đắc tức là không muốn chiếm dụng. Không sở hữu chiếm dụng thì sẽ không bị mắc kẹt hoặc vô quái ngại. Tâm không bị mắc kẹt thì sẽ không sợ hãi. Không sợ hãi thì dễ dàng xa chốn đảo điên. Mục đích là tìm về chốn Niết bàn. Đó là cảnh giới của chư Phật, Bồ tát.
Bát nhã chính là trí tuệ siêu việt thấu thị tánh Không. Trí tuệ của sự biện thông vô phân biệt chính là Bát nhã.

Mùa Đông, khắc nghiệt cả nghĩa đen lẫn bóng, cả ngoài đời cũng như ở trong phim. Toàn bộ những gì Kim Ki Duk muốn giải quyết đều dồn vào cái tội nghiệp mùa Đông này. Đây là đoạn phim dài nhất, và nhiều hình ảnh ẩn dụ mà người xem luôn có nhiều câu hỏi. Tôi cố tìm một kiến giải nào về đoạn kinh Bát nhã nhưng đành bất lực. Mùa Đông, thấy nhà sư chủ yếu luyện công mà ít thấy luyện kinh. Có thể bí kíp, kinh sách chỉ là phương tiện chứng thành giác ngộ. Đưa Phật lên đỉnh núi thì phải cần sức khỏe. Trường đoạn kéo đá lê thê này không biết ý của đạo diễn họ Kim muốn nói đến điểm gì?

Rồi lại mùa Xuân. Con tạo lại xoay vần. Cảnh sắc lại tươi mới và thêm phần đẹp đẽ. Phật ngồi đó, an nhiên tự tại. Trong khi người đời vẫn tiếp tục chơi trò chơi Thiện Ác trong chốn vô minh.

Coi phim này xong cứ lẩn quẩn trong đầu sắc sắc không không. Kim Ki Duk có làm phim hay không có làm phim? Ai hiểu được thì đạt thấu tầng Bát nhã.

Bản phim uncut gồm 12 phần trên youtube: 

Daughter from Danang

Lâu lắm rồi không nói về phim. Đây là bộ phim chị Thu gửi cho cái link từ năm ngoái. Ghé qua blog này coi phim, rồi để đó. Hôm nay mới lôi ra. 



Coi xong phim, thở dài. Rồi buông một câu kết luận: Thảm họa. Một cuộc gặp gỡ thiệt là thảm họa.
Daughter from Danang không phải phim về chiến tranh, không có súng ống, không có cảnh quay của đạn bay máu đổ. Phim tài liệu nói về con lai. Nhưng phim dội bom vào lòng người xem. Đẩy người xem về hai phía đối cực. Thông cảm cho bà Kim. Hoặc chia sẻ với cô Heidi Hiệp.

Heidi Hiệp, một đứa con lai Mỹ, rời xa mẹ lúc 6 tuổi. Hai mươi hai năm sau, từ Mỹ háo hức tìm về Việt Nam để gặp lại mẹ. Rồi ngỡ ngàng trước những gì đã xảy ra không như cô nghĩ. Cay đắng. Hiệp khóc.
Bà Kim, một người mẹ xa con hai mươi hai năm, nay gặp lại núm ruột của mình. Có cảm giác vui mừng như sinh ra Hiệp lần thứ hai. Gặp phải một ca sinh khó. Rồi bị sản hậu. Bà Kim khóc. Xót xa.

Khi xem phim này. Người xem phải chọn cho mình một vị trí ở một phía rõ ràng. Tôi đã mạnh dạn đứng về phía Heidi Hiệp. Mặc dù tôi cũng đã băn khoăn khi chọn góc ngồi cho mình như thế đã đúng chưa? Tôi cũng ước ao là sẽ có giải pháp win-win. Nhưng khi xem phim cũng phải tìm ra cách lý giải cho riêng mình. Tôi lần theo những giọt nước mắt của Hiệp và bà Kim, để nail vào chiếc ghế mà tôi đã chọn.  :)

Hiệp là con lai. Như bao đứa con lai Mỹ khác. Chúng không phải là "loving child". Những đứa con ra đời không theo ý muốn. Bị tai nạn. Bất ngờ. Những đứa trẻ hết sức là trùng nghĩa accident!
Thông qua những gì thấy được trong phim, ta có thể cho Hiệp là có cơ may. May cho cô khi được bốc đi trong chiến dịch Baby lift của Tổng thống Ford. May cho cô không bị tai nạn. May cho Hiệp khi so sánh những đứa trẻ khác cũng lai Mỹ như cô bị mắc kẹt lại không đi được. Bị kỳ thị, bị rẻ rúng, bị đánh đập, thậm chí bị giết đi (như lời mẹ cô giải bày...) Nhưng có thể gọi là may hay không? Khi Hiệp bị đẩy xa mẹ khi mới chỉ vừa 6 tuổi.
22 năm được nuôi dưỡng trong một môi trường no đủ. Và nhận thức được sự lạnh nhạt từ bà mẹ nuôi. Hiệp cần tình cảm. Cái mà rất nhiều người Việt Nam gọi là tình mẫu tử thiêng liêng. Hiệp tìm về quê mẹ Việt Nam. Mong tìm về một nơi gần gụi. Những giọt nước mắt xúc động của mẹ và con ở sân bay. Gặp gỡ có hậu.
Nhưng nó không kéo dài được bao lâu. Ngay từ khi những biểu hiện của bà Kim ở trên xe tôi đã lo sợ và có cảm giác phát ngấy lên khi những hành động của nhân vật trong một cuốn phim tài liệu đã over act! Cái gì quá rồi cũng sẽ. Lố. Lồ. Lộ.
Trong cuốn phim, bà Kim và những người con của bà đã rất thẳng thắn nhưng mà chưa có thật. Cái mà Hiệp cần ở gia đình là cái thật, sự sáng giá ở bên trong.
Heidi Hiệp đang làm mẹ của hai đứa con. Cô cũng có cái tình cảm mẫu tử thiêng liêng. Bà Kim thì dư sức có nhưng bà đã không ban tặng điều đó cho con gái mình một cách trọn vẹn.
Heidi Hiệp bị tổn thương. Lỗi của ai, tôi không biết. Nhưng lỗi của Heidi Hiệp, tôi nghĩ, chắc chắn là không! Cô khóc, rồi cô cười. Cửa đã đóng, nhưng với cô không bao giờ cửa khóa.

Daughter from Danang làm cho người xem và cả những nhân vật gia đình trong bộ phim hiểu được rằng: Cái giá của lòng ước muốn luôn chứa kèm những điều mất mát. Những giọt nước mắt cuối phim của hai người đàn bà, đặc biệt là giọt nước mắt của bà Kim rất dễ làm mủi lòng người xem. Tội nghiệp, nghẹn ngào vì lòng mẹ khi nào cũng thương và nhớ về con. Bà Kim từ nay sẽ thấy được tình cảm trùi trụi, không phô diễn bao giờ cũng long lanh và sáng giá!

Ý tưởng của một phim ngắn

Hôm trước có dịp được ngồi nói chuyện với Tùng- nhân vật trong loạt bài phóng sự của Ngọc Lan. Tùng kể về cuộc sống ở trong tù. Nói về cảm giác bị ngợp thở, bị tù túng trong bốn bức tường và song sắt trong thời gian đầu tiên. Mười bảy năm ở trong một không gian chật hẹp và Tùng bị ám ảnh về điều đó.

Bây giờ được tự do. Tùng vẫn có nỗi sợ hãi của sự tù túng và cảm thấy ngợp thở nếu ngồi trong phòng đóng kín cửa, hoặc mỗi khi nằm ở trong khách sạn một mình và ngước mắt nhìn lên trần nhà. Khi Tùng nói đến cảm giác đó. Mình đã lóe lên trong đầu cái ý nghĩ và nói với chị Lan và anh Hạo Nhiên rằng: cái kinh nghiệm đó của Tùng có thể làm được một đoạn phim. Một đoạn phim rất ngắn về cảm giác.

Lâu nay suy nghĩ và cố tìm ý tưởng:

- Nhân vật ngồi trong phòng kín. Và bốn bức tường chuyển động về phía anh ta. Khoảng không gian thu hẹp dần dần. Nhân vật sẽ diễn tả trạng thái cảm xúc khi thấy bức tường di động và khoảng không bị dồn lại, trần nhà sụp xuống từ từ.  Có thể là kháng cự, la hét, sợ hãi, bức bối, tuyệt vọng, thậm chí điên loạn... Mọi trạng thái tâm lý cần phải bộc lộ ra hết.Và Tùng đã trải qua tâm lý này. Vì vậy có thể Tùng sẽ là nhân vật này.

- Tuy nhiên, vẫn chưa nghĩ ra cái kết thúc như thế nào. Muốn có một cái kết thúc bất ngờ và lạ. Cái gì sẽ xảy ra đối với nhân vật khi trần nhà chạm đáy, tường vách bốn bên nhập vào nhau? Kết thúc làm sao mọi người ngạc nhiên, và tạo cảm giác sửng sốt cho người xem. Muốn có một cái kết thúc thú vị.

Làm thì không biết khi nào sẽ làm. Nhưng cứ viết ra đây cái ý tưởng và mong mọi người góp ý kiến, cho thêm  vài ideas về cái kết của phim ngắn.

Touch - Khuấy động tâm hồn

Mấy tuần trước, nhân dịp tuần lễ phim ở Orange County, đi coi phim Touch của đạo diễn Minh Đức Nguyễn. Một câu chuyện xoay quanh cô thợ làm móng tay tên là Tâm, nói về công việc thường nhật xảy ra ở một tiệm làm móng tay (nail salon), đó là những mô tả đẹp về tình cảm của Tâm và gia đình, sự lãng mạn trong giao tiếp của đời sống và quan hệ trong công việc.

Tâm, cô thợ làm móng tay chân ướt chân ráo đến làm việc ở tiệm móng tay V.I.P. Ở đó, cô nhận những khách hàng mà những cô thợ lành nghề khác trong tiệm không thèm ngó đến. Và trong số đó có một khách hàng đặc biệt, anh thợ sửa xe tên Brendan. Sự đặc biệt của Brendan không chỉ là khách hàng nam giới duy nhất, đến tiệm làm móng tay nhưng chỉ để được Tâm rửa sạch vết bẩn của dầu mỡ trên bàn tay, và trả một khoản chi phí tiền công rất ít ỏi. Mà phía sau đó là câu chuyện về gia đình, về mối quan hệ vợ chồng của Brendan mà anh chia sẻ với cô thợ làm móng tay xinh đẹp.

Câu chuyện những tưởng chỉ đơn giản như những va chạm khởi đầu, sự tiếp xúc rất đỗi bình thường mà tính chất công việc đòi hỏi giữa khách và người thợ nail, nhưng dần dần tính phức tạp càng tăng lên khi họ đã thực sự chạm sâu và khuấy động những khoảng lắng tưởng như nằm ngủ yên bên trong tâm hồn của nhau.

Tâm có một người cha già không đi lại được, và cô vẫn thường đến chăm sóc ông mỗi tuần mặc dù tình cảm của cô bị người cha từ khước vì ông mắc chứng bệnh trần cảm.
Brendan có cô vợ xinh đẹp, anh mong được gần gũi, chăm sóc để biểu lộ tình yêu thương với vợ mình nhưng bị lạnh nhạt vì tính chất công việc của anh và cô vợ khác nhau.

Qua công việc ở tiệm nail thường ngày, hai người chia sẻ câu chuyện riêng tư cho nhau và Tâm giúp cho Brendan hâm nóng lại sự yêu thương, và bên cạnh đó Brendan cũng đã giúp Tâm tìm lại cảm xúc từ thưở ấu thơ tưởng như đã mất của cô.
Không đơn giản thông qua ngôn từ của câu chuyện mà cả hai kể cho nhau. Mà sự đụng chạm đơn thuần qua công việc đã khiến cho họ hút vào nhau tưởng như không cưỡng lại được. Ngôn ngữ đôi khi vẫn không thể diễn tả hết mọi cảm xúc. Những đụng chạm của Tâm và Brendan đã khiến họ chạm vào cái vô hình của nhau, làm cho cả hai rung động và điều kỳ lạ đã xảy ra. Cuộc sống của Tâm và Brendan được thay đổi hoàn toàn về mặt phẩm chất.

Vừa làm đạo diễn cho phim này và cũng là người viết kịch bản, Minh Đức Nguyễn có cơ hội chăm chút cho câu chuyện mà anh ấp ủ trở nên nhẹ nhàng.
Có thể xem phim này là một món quà dành cho những người Việt Nam làm móng tay ở xứ Mỹ thông qua những thước phim với màu sắc đẹp, tươi vui trong một câu chuyện cảm động.

 

Rất tiếc, theo tôi, phim thiếu đi những cảnh quay cận cảnh, những khuôn hình đặc tả về những động chạm vốn rất dễ tạo cảm xúc và sự rung động sâu hơn ở bên trong. Nhưng bù lại, với diễn xuất tự nhiên của Porter Lynn, diễn viên trẻ người Mỹ gốc Việt, đã khỏa lấp cho những thiếu hụt mà tôi nói ở trên sẽ còn rất nhỏ.

Porter Lynn diễn xuất như chìm vào vai Tâm. Toát lên vẻ tự tin. Cô như là một mặc khải cho vai diễn này.

Khi xem phim, tôi hy vọng phát hiện của Minh Đức Nguyễn về Porter Lynn, với nét nhẹ nhàng, thanh tú trên gương mặt Á đông khả ái này, sẽ được khai thác, rồi được nhiều đạo diễn người Việt, hoặc ngoại quốc của các hãng phim khác để ý để giúp cô thành công hơn nữa.

Một câu chuyện hay, những thước phim đẹp, lối kể chuyện về hình ảnh nhẹ nhàng.., đó là những điều kiện đủ để có thể đến xem phim Touch của Minh Đức Nguyễn mà không cần yếu tố phim có 3D như những phim đang trình chiếu nhan nhản trong hiện tại.

Sinh ngày Bốn tháng Bảy & Full Metal Jacket

Bữa trước lễ Độc lập nước Mỹ, coi lại cái phim "Born on the 4th of July" của Oliver Stone và tính viết vài hàng. Rồi ham chơi, rồi lại thôi. Khi coi phim này có những cảnh quay về người biểu tình chống chiến tranh VN rất xúc động làm liên tưởng đến chuyện người SG bị trấn áp, cấm đoán, bắt bớ khi biểu tình chống TQ vừa qua. Trong phim, thấy lại cái lá cờ ba màu Xanh Đỏ Vàng thường được gọi là cờ Mặt trận (MTGPMN). Rất thích cái lá cờ này. Vì nó đẹp, vì cái màu xanh dịu làm mát con mắt, vì cái màu xanh nó gợi lên cái trí thức, cái màu xanh hòa bình, mảng xanh của bầu trời khao khát tự do... So với cái cờ Đỏ Vàng hùng hổ tạo nên cái cảm giác nghẹt thở vì máu của hiếu chiến. Và so với cái cờ Vàng Đỏ gợi nên tính bảo thủ, cái vàng chóe của bảo hoàng, sự trì trệ của giản đơn.

 

Phải công nhận là những người biểu tình chống chiến tranh VN đã góp phần làm cho cuộc chiến ở VN kết thúc nhanh chóng. Họ là những người có máu phản kháng. Tóc tai để dài, râu ria thậm thượt, quần ống loe, áo chim cò, make love, not war, chơi nhạc rock...  và rất là hippy. Họ là nhân dân tiến bộ Mỹ.
Nói chung, khi coi bất kỳ phim Mỹ nào về chiến tranh VN, có những cảnh dân hippy chơi nhạc rock, chơi cần sa, biểu tình phản kháng là mình thích. Mình ấn tượng. Rồi mình xúc động. Là mình khen hay.

Vậy mà, sau 1975. Thanh niên VN nào mà quần ống loe, con trai để tóc, dài, hát nhạc ngoại... thì bị xem là không tiến bộ. Là lai căng. Là bị đè đầu ngay giữa đường để cắt tóc. Là bị chận ngay giữa phố để xé ống quần. Cũng bị trấn áp giống như cảnh sát của chính phủ trấn áp người biểu tình. Do vậy, mình lập lại: khi coi phim gặp những cảnh này là mình nhớ, lại làm mình càng xúc động. Mình lại càng khen hay.

Theo cái còm gợi ý của mợ Lún, của chị Ba Đậu về cái phim Full Metal Jacket của Stanley Kubrick. Lục phim này về coi. Một phim hay về chiến tranh VN mặc dù không có cảnh dân hippy hát nhạc rock và biểu tình nổi loạn chống chiến tranh. Cũng từ những người lính tham gia trong cuộc chiến, Stanley Kubrick đã nhìn cuộc chiến với một góc nhìn rất khác.

Với Ron Kovic trong "Born on the 4th of July" anh tự hào khi phục vụ tổ quốc với tư cách là một công dân. Anh tìm kiếm vinh quang khi tham gia cuộc chiến và anh phải trả giá cho điều đó. Và khi bị mắc sai lầm khiến cho anh dằn vặt. Anh đã tìm cách chuộc lại nó bằng cách đã đi ngược lại với những gì trước đây anh đã theo đuổi, ước mơ. Anh chống lại chiến tranh vì theo anh nó đem lại cho anh những lỗi lầm. Từ sai lầm của riêng cá nhân, anh muốn những năm tháng còn lại trong đời sống được thanh thản, bình yên nên anh chống lại cái hiện tại đang diễn ra trong giai đoạn lịch sử mà anh đang sống.

Với nhân vật Joker trong "Full Metal Jacket" tham gia cuộc chiến VN như một viên đạn "born to kill" khi anh được huấn luyện trong trại lính để thành một thứ vũ khí giết người.Nhưng cuộc sống luôn có tính hai mặt của nó. Con người cũng  vậy và chiến tranh cũng vậy. Joker và bạn bè của anh được huấn luyện một cách hoàn hảo để dành lấy phần thắng của cuộc chiến. Những gì xảy ra trong trại huấn luyện được thể hiện một cách hết sức tự nhiên nhằm ca ngợi những vũ- khí-con-người  là một thứ văn hóa. Thì bên cạnh đó, những suy nghĩ, hành động, lời nói có phần trái ngược của Joker đã nói lên một phần rất khác của cuộc sống. Joker là hiện thân của đạo đức, là mẫu hình về tình bạn chân thành. Là một người hiền lành, anh đến với cuộc chiến vì cuộc chiến đó cần anh. Anh không muốn trở thành người đứng đầu trong đợt huấn luyện, và càng không muốn dành lấy vị trí chỉ huy trong trận truy kích và hành quân. Như những người bạn khác, anh chỉ đơn giản mong muốn cuộc chiến đó kết thúc thắng lợi mà không mảy may nghĩ đến vinh quang. Anh viết trên chiếc nón lính hàng chữ "born to kill" và anh lại đeo biểu tượng hòa bình trên ve áo. Tính hai mặt của cuộc sống, sự nước đôi của con người được thể hiện qua nhân vật Joker đầy nghịch lý.
"Full Metal Jacket" là một sản phẩm đẫm máu như những bộ phim về chiến tranh VN khác. Ở đó cũng tồn tại con người phản diện và những anh hùng. Trong phim có một cảnh quay về hành động của Joker sẽ khiến cho nhiều người băn khoăn, suy nghĩ. Anh đã hành động đúng hay sai khi hạ sát kẻ thù? Quyết định của anh đòi hỏi người khác đánh giá nó có tính nhân văn? Hay chỉ nhận được những lời phê phán, rồi chỉ trích anh là thứ vũ khí giết người không hơn không kém?

Khác với Ron Kovic trong "Born on the 4th of July" là dằn vặt nội tâm khi phạm phải sai lầm. Joker hiền lành trong "Full Metal Jacket" đã giết chết kẻ thù một cách thản nhiên khi anh chứng kiến sự mất mát ra đi của từng đồng đội. Anh cũng đã chứng kiến cảnh mồ chôn tập thể khiến cho anh phải suy nghĩ: "Người chết chỉ biết mỗi một điều: Chết là tốt hơn còn được sống". Do vậy, Joker  không chống lại chiến tranh như Ron Kovic đã làm. Anh đã tìm ra  ý nghĩa của "born to kill" là "kill to peace". Và cuối cùng Joker đã hành động đầy dứt khoát. Anh không còn là chính mình không phải anh đánh mất bản thân anh. Mà hành động của anh đã có thể liên quan từ nhiều người và kết quả đến từ nhiều thứ khác.
Joker cảm thấy hạnh phúc khi vượt qua cái ngưỡng của bản thân và từ nay anh sẽ không còn sợ hãi.

Một phim của Oliver Stone khiến cho mình nhớ, rồi lại khen hay. Một phim của Stanley Kubrick không những khen hay và còn khiến cho bạn suy nghĩ nhiều điều. Người làm phim nào cũng chỉ cần mong có thế!

D-day, ngày giải cứu thế giới

 Tháng Sáu, D- day, 1944. Ngày mà lịch sử thế giới ghi nhận khi quân viễn chinh Mỹ đặt chân lên Châu Âu để thực hiện một sứ mạng cao cả và vĩ đại. Để ghi nhớ về sự kiện này, lục lại bài viết dài đã được đăng trên yxine về một bộ phim yêu thích Saving Private Ryan. Đây là một trong những bộ phim có thể xem đi xem lại hoài không chán. Và có thể bắt đầu bất kỳ ở đoạn nào cũng có thể xem được hết. 

Bài cảm nhận về phim này tôi viết khá dài, bởi theo lối kể chuyện phim tường thuật kiểu con nít, theo trí nhớ như mọi đứa trẻ khác khi được người lớn dắt đi coi xi-nê, về nhà nhớ hết thảy mọi chi tiết, điểm lại các nhân vật và hôm sau kể ra cho bạn bè nghe vậy đó. 

Saving Private Ryan - Giải cứu Danh dự

Chiến tranh, đó là điều kinh khủng. Đó là cái không đáng có, nhưng nó đã tồn tại và đang hiện diện trong mọi ngõ ngách của cuộc sống con người. Cho dù bạn đang ở đâu, một khi có sự xuất hiện của các phương tiện nghe - nhìn, chỉ cần lật một trang báo, bật một chương trình TV, hoặc đang theo dõi một mẩu tin ngắn trên sóng radio... thì những tin tức nóng bỏng về chiến sự ở Iraq, những hình ảnh về cuộc tàn sát đẫm máu ở Rwanda, sự thù hận dai dẳng giữa hai bờ của dãy Gaza... tất cả đều được đề cập. Những cảnh tượng về bom rơi, đạn bay, máu đổ... đã ám ảnh và trở thành quen thuộc trong đời sống thường nhật của con người.
Mỗi cuộc chiến đều có những lý lẽ riêng của nó, nhưng thật kinh khủng khi chiến tranh trở thành lẽ sống của một số người, một thế lực, hoặc một số quốc gia nào đó!

Trong mỗi chúng ta, có thể hoặc chưa trải nghiệm qua bất kỳ một cuộc chiến tranh nào, nhưng tuy vậy, vẫn có những cảm thức khác nhau về chiến tranh thông qua sự hiểu biết của bản thân mình về lịch sử, qua những kênh thông tin, qua những phương tiện, hình thức khác nhau mà chúng ta vẫn tiếp xúc hàng ngày... và từ đó hình thành trong mỗi người một cách nhìn, một lối nhận định về những cuộc chiến đã từng xảy ra, đang hiện diện, hoặc hình dung số phận chiến tranh trong tương lai ở một nơi nào đó... Với tôi, tôi suy nghĩ đến một cuộc chiến trong quá khứ - chiến tranh thế giới lần thứ hai, thông qua một tác phẩm điện ảnh: Giải cứu Binh nhì Ryan.

Tại nghĩa trang tưởng niệm các quân nhân Mỹ chết trận nằm trên bờ biển Normandy nước Pháp. Một cựu chiến binh già đang bước những bước chân chầm chậm như lùi về quá khứ. Ở đó, ông đã trải qua những giây phút kinh hoàng của đời mình, ông đã nghe, tận mắt chứng kiến và tham gia vào một cuộc chiến giành giật giữa sự sống và cái chết. Ở đó, ông đã hiểu được thế nào là tình đồng đội, thấy được những nghĩa cử anh hùng, cảm nhận được cái lớn lao của sự sống... và vượt lên trên tất cả là ông đã thấu hiểu giá trị và ý nghĩa cao quý của từ: Danh dự.

(Hình: Google)

Tháng Sáu, năm 1944: Đại uý John H. Miller đang cùng đồng đội chuẩn bị một cuộc đổ bộ vào nước Pháp tại một bờ biển có tên Omaha. Không ai trong số họ có thể hình dung được điều gì sẽ xảy ra. Có kẻ làm như bình thản nhai chewing-gum, có người thì thầm ôm hôn tượng Chúa trên thánh giá, và Miller với tay lấy bi-dong cố hớp lấy một ngụm nước không phải vì cái khát... tất cả mọi động tác nhằm che dấu sự căng thẳng lộ rõ trên từng nét mặt. Tiếng ì ì của động cơ lẫn hoà với âm thanh sóng biển. Tất cả im lặng đón chờ. Thời điểm đã đến. Mệnh lệnh lạnh lùng truyền đi từ Miller, và Horvath ân cần truyền đạt cho đồng đội như một lần nhắc nhở cuối cùng. Cánh cửa được hạ xuống. Bụp. Một loạt đạn cắm vào. Một, hai, ba thân người bật ngửa ra sau. Đạn ở đâu đó trên bờ như xối xả tuôn vào cái cánh cửa hẹp của chiếc xà lan. Tiếp tục thêm mấy thân người vật xuống. Tiếng chỉ huy ra lệnh: hãy thoát ra hai bên. Ào ào, bõm bõm, không nghe tiếng đạn xé. Ục, ục, máu! Không còn nghe tiếng rít của đạn, nhưng lại thấy hình ảnh đường bay xuyên thẳng của những viên đạn vô tình. Máu loãng tan ra. Âm thanh như bị ứ lại. Ngợp thở quá, trồi đầu lên. Đạn vẫn bay vù vù. Ngụp xuống, với đạp vào cái gì đó dưới chân để tiến vào bờ. Tiếng đạn vẫn rít và va đập vào những thanh kim loại, bật keeng ra nghe chát chúa. Hỗn loạn. Tiếng la ó, tiếng kêu rên. Xác chết. Ầm! một quả đạn pháo rơi bên cạnh. Ù đặc! Thấy một thằng nào đó thét lên: [Chúng ta phải làm cái quái gì bây giờ!] Không nghe gì hết! Tất cả như ứ lại! Phải cố gắng tiến vào bờ cát trước mặt. Một tên lơ ngơ, loay hoay tìm lượm một một cánh tay. Không nên để mất gì hết! Cố gắng kéo cái xác của một thằng vào bờ. Ầm! Vẫn cứ kéo. Mất nửa thân người, thôi đành vứt lại. Có tiếng la kêu Mama nghe thảm thiết quá! Hãy đội nón vào. Máu tràn ngập, không cần biết. Phải cố lết để tiến vào bờ cát trước mặt. Một thằng nào đó bị đổ ruột, máu hoà lẫn với nước biển và cát. Kinh quá! Tiếng rên rỉ nài nỉ của kẻ bị thương, tiếng chưởi rủa, la hét của thằng quân y bất lực không cầm được máu cho người đồng đội. Moc-phin! Mocphin! Nó đi rồi. Đạn vẫn bay sàn sạt, rát cả mặt...

Thật khó mà mô tả cái đoạn phim đầy hình ảnh khốc liệt dài 25 phút bằng ngôn ngữ viết. Mọi người sẽ trách mắng tôi rằng đã làm một công việc ngu ngốc. Tôi biết điều đó, và xin hãy thông cảm khi tôi đã liều lĩnh cố thử làm ngược lại những gì mình đã chứng kiến nhưng không thể.
Ngôn ngữ viết không theo kịp những gì đã diễn ra trên màn ảnh. Không biết kịch bản về trường đoạn này được viết như thế nào, nhưng bản thân tôi nghĩ đây là một cảnh phim hoàn toàn không theo kịch bản. Steven Spielberg đã làm theo cách của ông.
Tất cả dường như là một sự mô tả chân thực quá khốc liệt! Tiếng la hét hoảng loạn, tiếng đạn rít liên hồi, âm thanh ì ầm của sóng biển, tiếng đạn pháo nổ, tiếng rì rầm của một câu kinh đọc vội, tiếng đạn bay vút, bay chéo kèm với những hình ảnh con người đổ vật xuống... Đó là một địa ngục.
Mọi chi tiết, những cảnh quay, đã cuốn hút, và thuyết phục người xem tin rằng những điều trên màn ảnh xảy ra là có thể. Một miếng kính, một con dao, một mẩu chewingum nhai dở, những bóng người ào ào vụt lên phía trước, những thân người ngã vật xuống một cách tức tưởi...tất cả đều được hoá giải trên màn ảnh mà người xem chấp nhận hết.

(Hình: Google)

Phải nói rằng, khi xem những bộ phim có những cảnh quay thuộc dạng "bom tấn" của Hollywood, nhiều người trong chúng ta thường trầm trồ và thán phục và vẫn còn tỉnh táo bật ra hai từ: Quá đã! Nhưng với cảnh quay trận đánh mở màn trong phim Giải cứu binh nhì Ryan, tôi nghĩ rằng người xem bị cuốn hút, bị kéo theo bởi những hình ảnh đã làm cho chúng ta căng thẳng. Nó làm cho bạn không còn kịp suy nghĩ gì hết. Tất cả đều như căng ra và bị dán chặt vào màn ảnh. Không một lời trầm trồ!
Có thể số lượng thuốc nổ, số lượng đạn trong phim này so với những phim của các đạo diễn khác là không bằng. Nhưng Steven Spielberg đã làm nên một trường đoạn phim quá khốc liệt vì chân thực, hoành tráng vì ấn tượng. Những cảnh quay "vô tiền khoáng hậu".

Hình ảnh Miller bị ù đặc, điếc ngớ giữa chiến trường làm tôi liên tưởng đến câu nói của ai đó cho rằng: im lặng là đỉnh cao của âm thanh. Anh đã vượt quá cái ngưỡng của sự hứng chịu những âm thanh náo loạn. Kết thúc trận đánh, người anh như đờ ra khi hờ hững nhìn Caparzo đùa giỡn với Mellish về con dao chiến lợi phẩm lấy được từ một xác lính của quân Đức. Quang cảnh yên tĩnh quá! Anh buột miệng nói với Horvath, như chính anh là người có lỗi giữa sự ngổn ngang, náo loạn, kinh hoàng mà anh và đồng đội vừa mới trải qua.
Bạn đã có khi nào rơi vào cảm giác hụt hẫng, hối tiếc như vừa mất đi một cái gì đó sau một biến cố tình cảm hay sự kiện nào đó chưa? Nếu có thì sẽ dễ dàng thông hiểu cho Miller nhiều hơn. Là một chỉ huy phụ trách một đơn vị trong đợt đổ bộ, anh đã tỉnh táo chỉ huy và cùng đồng đội đưa trận đánh đến thành công, nhưng anh cũng đã từng có những giây phút hoảng loạn. Anh vừa mới bước ra từ cái thế giới kinh hoàng đó. Tôi không biết vào lúc đó Miller và Horvath nghĩ gì, nhưng tôi tin rằng trong lòng họ đang có nhiều toang hoác và trống rỗng. Trống rỗng đến lạ thường.

Sự kiện lực lượng quân Mỹ đổ bộ vào bờ biển vùng Normandy đã đi vào bộ sử biên niên về chiến tranh của thế giới. Khi xem phim, chúng ta có một chút liên hệ về lịch sử chiến tranh thế giới lần thứ hai, sẽ hiểu thêm về sự kiện được tái hiện và diễn ra trên màn ảnh có tầm quan trọng như thế nào. Vào thời điểm năm 1944, nước Pháp đã bị chiếm đóng hoàn toàn bởi quân Đức, toàn bộ Đông Âu cũng đang rên xiết dưới gót giày của quân phát xít. Thành trì nước Nga Sô-viết đang bị chọc thủng từng ngày...Hiểm hoạ phát xít đang ngày càng lan tràn từ nước Đức ở Tây Âu, liên minh với nước Ý xuống phía Nam Châu Âu, vùng Địa Trung Hải, mở rộng dần qua Đông Âu và phối hợp với nước Nhật ở Châu Á. Thế giới đang chuẩn bị xoá sổ.

Vào thời điểm đó, bốn bề, ba mặt đều có mặt quân phát xít. Phải mở một mặt trận mới ở phía Tây để nhằm phân tán và suy giảm lực lượng đối phương. Cần có một lực lượng ở bờ Tây để giải vây nhằm cứu vãn tình hình và tạo cơ hội phản công từ những tuyến phòng thủ còn lại ở bờ Đông xa xôi của nước Nga. Vì vậy, lực lượng quân viễn chinh Mỹ trong đó có đơn vị của Miller đang mang một trọng trách nặng nề: Đổ bộ vào nước Pháp để giải vây và cứu vãn thế giới!

Khi viết đến đây, tôi lại nhớ đến một sự kiện cũng quan trọng không kém đã được đưa lên màn bạc và tạo nên một trong những sự kiện xôn xao dân ghiền xi-nê VN trong thập niên 80. Cuộc họp thượng đỉnh của ba nhà lãnh đạo cao cấp phe đồng minh (Anh-Nga-Mỹ) bàn tình hình chống lại quân phát xít. Sự kiện đó xảy ra tại một địa điểm và có thời gian như tên gọi của bộ phim: Teheran 43. Một chi tiết khá thú vị mà tôi muốn kể cho các bạn rằng, vào thời gian đó khán giả VN (chủ yếu là dân miền Nam) đổ xô đi xem phim không phải vì sự kiện đặc biệt đó, mà vì có sự xuất hiện của nam tài tử nổi tiếng của phương Tây - Alain Delon. Người ta ùn ùn kéo nhau đến rạp để được xem lại hình ảnh thần tượng màn bạc của mình sau một thời gian dài vắng mặt, vì nền ĐA bao cấp và đóng cửa bởi xung đột chiến tranh lạnh và ý thức hệ.

Quay lại phim Giải cứu binh nhì: Đại uý Miller, Thượng sỹ Horvath, những người lính binh nhì dưới quyền của anh và nhiều người lính khác nữa trong quân đội viễn chinh Mỹ có mặt tại bờ biển Normandy hôm đó...Tất cả họ đến để làm một việc nhân đạo và cao cả: giải cứu cho những số phận, giải cứu danh dự của những con người đang bị giày xéo dưới gót giày của quân phát xít. Để hoàn thành nghĩa vụ đó, tất cả họ đã trải qua 25 phút kinh hoàng. Steven Spielberg đã đẩy tất cả họ đến bờ của địa ngục chiến tranh và thế rồi họ đã thành công. Họ đã phải trả một cái giá kinh khủng và đánh đổi những sự mất mát đến tận cùng để có được một khoảnh khắc yên tĩnh đến lạ thường bên bờ biển.

Hình ảnh Horvath vốc lấy nắm đất bỏ vào một hộp nhỏ được ghi tên nước Pháp đặt bên cạnh nước Ý, châu Phi... làm cho tôi liên tưởng đến số phận trôi nổi của một kẻ lữ hành thời chiến. Một hình ảnh đẹp, trân trọng và đáng ghi nhớ trong cuộc đời người lính. Có biết bao vùng đất mà người lính đã đi qua? Những vốc đất nhỏ nhoi trong mỗi chiếc hộp, đã đánh đổi biết bao nhiêu máu và nước mắt của những con người vừa ngã xuống. Cuộc đời họ không có gì ngoài những mảnh đất mà họ đã đến, chiến đấu rồi từ biệt ra đi. Những vốc đất mang theo bên mình, đó là những kỷ niệm vô giá. Những kỷ niệm đầy tự hào, những chiến công đầy lòng danh dự.

Cuộc đời người lính là một chuỗi dài thực thi nhiệm vụ. Có những công việc to lớn, cao cả cần họ ra tay và cũng có những công việc nhỏ nhoi, chán chường họ phải nhiệt tình tham dự. Tất cả đó là nhiệm vụ mà người lính phải hoàn thành. Miller và những đồng đội của anh đã bước đầu thành công với cuộc đổ bộ giải vây, lẽ ra họ tiếp tục thực thi nốt phần việc đầy tự hào, nhiều trọng trách trên một mặt trận mới mà họ là những người chủ nhân vừa mới mở. Tất cả đều dẹp lại hết, họ phải rẽ qua một hướng khác. Một mệnh lệnh mới được giao phó: Giải cứu một anh binh nhì nào đó tên Ryan, đang bị mắc kẹt ở một thị trấn, một ngôi làng xó xỉnh nào đó trong lòng nước Pháp. Vậy là họ lên đường.

Không ào ạt, không ồn ào, không hoành tráng. Cuộc kiếm tìm của họ vẫn chầm chậm trôi qua, tất cả tưởng như là một cuộc dạo chơi cho đến một ngày mưa tầm tã, ngày mà họ chứng kiến người đồng đội vui tính và có lòng yêu trẻ con tên là Adrian Caparzo ngã xuống vì một viên đạn bắn tỉa. Bực tức bởi vì một sự thiếu cẩn trọng không đáng trả giá cho một hy sinh, tất cả họ ý thức rằng hiểm nguy đang rình rập. Chào vĩnh biệt Caparzo, lá thư chiến thắng ở Normandy sẽ được đồng đội gửi về cho cha anh ở New York!

(Hình: Google)

Cặm cụi ngồi chép lại lá thư dính đầy máu của Caparzo, Irwin Wade, một người lính quân y xông xáo nhưng kiệm lời, đầy nhiệt tình nhưng lại có nhiều suy nghĩ tinh tế. Chiến tranh là một điều gì đó bất khả kháng đối với anh, Wade tỏ thái độ bất đồng khi đồng đội đang vô tư đùa giỡn với những tấm thẻ bài, nơi khắc ghi những sinh mệnh con người đã đổ máu mà anh chứng kiến qua mỗi lần xung trận. Irwin Wade, những gì anh nghe được qua những lời tâm sự của đồng đội tại ngôi nhà thờ đổ nát của buổi tối mưa hôm đó, đã mãi mãi theo anh nằm lại trên triền đồi ở một miền xa lạ nào đó ở nước Pháp xa xôi. Một loạt đạn oan nghiệt đã cắm phập vào người anh. Đồng đội, bạn bè của Wade đã lặng câm tiễn đưa anh trong nỗi lòng đau đớn.

Cuộc kiếm tìm tưởng như rơi vào đường tuyệt vọng. Nhầm lẫn lại nhầm lẫn và bế tắc. Mặt trận ngày một mở rộng dần. Đã là lính ai cũng háo hức chờ ngày xung trận. Vậy mà đơn vị của Miller vẫn lầm lũi bước đi. Anh muốn kết thúc cái nhiệm vụ chết tiệt này để sớm quay về đơn vị cũ. Vì chán ngán và cảm thấy vô vọng, một người lính từng trải như Miller lại chấp nhận một giải pháp dễ dãi, cầu may. Tìm kiếm hy vọng của mình giữa một đống thẻ bài. Mong một cái chết từ Ryan để báo cáo với cấp trên là anh đã hoàn thành nhiệm vụ. FUBAR! (Fucked Up Beyond All Recognition)

Không thể như vậy được! Vậy thì tìm Ryan ở đâu? Có ai biết Ryan ở đâu không? FUBAR! Anh lại la hét gọi tên Ryan giữa chốn ba quân, đặt lại hy vọng kiếm tìm ở những nơi vẫn còn sự sống. Ramelle, Ramelle, Ryan ở Minnesota hay ở Iowa? Những địa danh  đó với anh đã trở thành quan trọng.  Và kế tiếp những chuỗi ngày vô vị trôi qua, cho đến khi chứng kiến cái chết của Wade, nhóm quân mỏng manh của anh chỉ còn lại 6 người, sự rạn nứt đã dần đưa sự kiếm tìm đến bờ phá sản.
Có sự sống nào mà không đáng quý? Có tình cảm bà mẹ nào mà không trân trọng? Nhưng để có được không phải là điều đơn giản. Vậy tại sao phải tiếp tục sự đánh đổi???

Là một con người sống phải có lòng nhân, là một quân nhân thì nghĩa vụ phải làm tròn, là một thầy giáo nên mọi suy nghĩ đều hướng về điều tốt đẹp để sao cho lòng thanh thản... tất cả đã oằn xéo trong con người Miller và vắt kiệt anh rơi những giọt nước mắt nặng lòng. Miller, Horvath, Reiben... Hãy tiếp tục đứng lên hoàn thành nhiệm vụ vì danh dự.

Chắc hẳn có người xem phim đã khắt khe chỉ trích Steven Spielberg và nhóm làm phim đã đẩy câu chuyện theo xu hướng phô trương chủ nghĩa anh hùng, một phong cách thường thấy của Hollywood. Tại sao lại vì một anh Ryan vớ vẩn nào đó mà đẩy đưa số phận 8 con người buộc phải xông pha và hy sinh? Tất cả đều chết để vì một Ryan còn sống?... Các nhà làm phim Hollywood đã dựa vào tư liệu của một câu chuyện có thật, đồng thời căn cứ vào lịch sử một lá thư của Tổng thống Abraham Lincoln viết cho một bà mẹ có 5 người con chết trận thời nội chiến Bắc - Nam. Vậy là câu chuyện được họ làm cho thăng hoa. Và cái cách họ thêm thắt, dẫn dắt câu chuyện vào một tình huống thuyết phục và giải quyết rất hợp lý mà chúng ta dễ dàng chấp nhận. Phải cứu lấy Ryan, cứu lấy niềm hy vọng cuối cùng của một bà mẹ, và trên tất cả là danh dự của một quốc gia không thể đứng ngoài cuộc chiến.

Bản chất của chiến tranh là mất mát. Nhưng liệu chúng ta có nên nhân danh sự mất mát để đẩy tâm hồn của một bà mẹ đến tận cùng của bến bờ đau khổ? Vẫn biết rằng vết thương sẽ lành, nỗi đau sẽ nguôi ngoai. Nhưng một khi ý thức được sự cần thiết của việc bảo vệ niềm hy vọng cuối cùng, thì hãy hành động để niềm tin không rơi vào tàn lụi.

Miller và đồng đội của anh đã không chỉ bước ra từ sự kinh hoàng để cứu vãn thế giới tại bờ biển Normady, mà anh và cùng nhóm nhỏ 8 người kia đã vượt qua chính mình,để cứu lấy niềm hy vọng và ý nghĩa của chiến tranh mà họ là những người tham dự. Đến đây, bạn có thể nhìn câu chuyện ở góc độ nào cũng hợp lý. Cứu thế giới thoát khỏi hiểm hoạ phát xít, cứu lấy sinh mệnh của một con người, cũng là cứu lấy danh dự của bản thân mình, giữ lửa hy vọng cho một bà mẹ có nhiều mất mát ...Từ một anh lính binh nhì, mạng sống Ryan đã trở nên quý giá. Đó có thể là lý do tại sao Miller đã không thể để Ryan-binh-nhì rời nửa bước trong trận đánh sống còn bên bờ sông Merderet của thị trấn Ramelle.

(Hình: Google)

Toán quân biệt kích cùng Miller gặp được Ryan và những tưởng câu chuyện đi vào ngã ngũ. Họ có nhiệm vụ tìm anh và bảo toàn tính mạng đưa anh về nơi an toàn. Nhưng Ryan lại có nhiệm vụ của riêng mình khi bản thân anh cũng là một người lính. Tình huống phim đã rẽ chúng ta qua một chiều hướng khác. Im lặng nghe tin chẳng lành, rồi anh từ khước mọi mệnh lệnh từ Miller vì Ramelle đang cần anh có mặt.
Trong chiến tranh, chuyện phá đường, đánh sập cầu là điều bất khả kháng. Bởi vì đó là dấu hiệu của sự tháo chạy, cho dù được biện minh là rút lui. Chiếc cầu trên sông Merderet là biểu tượng của lòng danh dự mà Ryan và đồng đội của anh đã gìn giữ bấy lâu nay. Không đơn giản đành đoạn bỏ đi, khi ở đây cũng có tình anh em đồng đội. Miller, Horvath, Reiben và những đồng đội khác của anh như hiểu được tình hình, họ cảm thông với Ryan. Bởi làm lính chiến thì cần biết sống chết ở nơi đâu là mang nhiều ý nghĩa. Vậy là họ trở thành anh em cùng bên nhau chiến đấu.

Cái Đẹp cứu rỗi thế giới, hình như Dostoievski đã nói những lời đó trong tác phẩm của ông và tôi nghĩ rằng điều đó cũng là chân lý. Hình ảnh Urpham cùng đồng đội say sưa bên ca khúc "Tu es partout và C'etait une histoire d'amour" chính là những giây phút Đẹp hiếm hoi mà người lính quên đi chính mình là những kẻ sát nhân. Reiben, Ryan vui vẻ cùng đồng đội chuyện trò. Họ ôn lại những kỷ niệm đẹp ở quê hương đang chờ họ....
Trong chiến tranh, khoảnh khắc đáng nhớ nhất là sự yên tĩnh trước và sau trận đánh. Họ đã từng trải qua giây phút yên tĩnh bên bờ biển, khoảng lặng ám ảnh trong đêm mưa dưới nhà thờ, và bây giờ là giây phút bình yên trong thị trấn đổ nát Ramelle, cùng giọng hát lanh lảnh vút cao của Edith Piaf... Tất cả dường như bất động. Yên tĩnh đến lạnh lùng. Như báo hiệu một điều gì bất ổn.

Mỗi một trận đánh có một lối thể hiện khác nhau. Trận chiến tại Ramelle hôm nay quả là không cân sức.Từ tháp chuông trên đỉnh chót vót nhà thờ, anh lính sùng đạo Jackson ra hiệu báo tin về sự xuất hiện của quân thù như rung hồi chuông chiều báo tử. Một viên đạn, một lời kinh, tay thiện xạ bắn tỉa Jackson luôn là một cánh tay lợi hại của Miller trong mỗi lần tham chiến. Hình ảnh Jackson bắn đến từng viên đạn cuối cùng, và cuối cùng trở về với cát bụi cùng cái gác chuông nhà thờ đổ sập. Mỗi viên đạn của Jackson như chấm dứt một điều đến từ địa ngục, để cho anh và bạn bè anh thấy được nhau ở chốn thiên đường.

Trong toán quân biệt kích đi tìm Ryan của Miller, mỗi một anh lính đều có một số phận riêng, và đặc biệt hơn là mỗi người đều có riêng một phong cách. Mellish, một anh binh nhì người Do Thái, rất hoà đồng và gần gũi với mọi người. Được phân công chiến đấu với Urpham, anh cũng tận tình giúp đỡ người đồng đội chưa có nhiều kinh nghiệm. Đặc biệt, anh là bạn thân của Caparzo - người tặng anh con dao khi hai người đang sát cánh bên nhau nơi bờ biển. Nhưng oái ăm thay, chính con dao chiến lợi phẩm oan nghiệt đó, đã kết liễu đời anh bởi một tên lính Đức căm ghét "Juden".

Tôi không biết mọi người nghĩ sao về anh lính Urpham, nhưng tôi lại có thiện cảm với nhân vật - mà bộ phim muốn đưa vào với nhiều ngụ ý. Chỉ xuất hiện thoáng qua trong trận đánh ở bờ biển Omaha, phần còn lại của phim thì nhân vật này như là một sợi dây xuyên suốt. Chiến tranh thế giới thứ hai đã tác động đến những nước tham gia hoặc không tham gia, và cũng kéo theo mọi người lao vào điều kinh khủng. Nếu như cuộc chiến này không xảy ra, thì những chàng trai như anh lính Urpham, đang ôm mộng trời xanh đâu đó trong giảng đường đại học.
Và bản chất chiến tranh luôn bị lợi dụng, cào bằng, thì sự xuất hiện những người lính như Urpham là điều cần thiết. Anh ngăn cản mọi người đừng quá cuồng điên khát máu, mà tỉnh trí nhìn vào cuộc chiến ở mỗi góc độ đúng sai. Anh an ủi khi đứa trẻ hoảng loạn, anh thân thiện với kẻ hàng binh, anh đau đớn kêu gọi Miller, mong hàn gắn những gì đang rạn nứt. Mỗi một hành động, hình ảnh của Urpham là một góc nhìn rất lạ khi ta nhìn vào cuộc chiến.

Có lẽ mọi người sẽ không đồng ý cùng tôi, và giận dữ không chấp nhận sự yếu đuối, hèn hạ đến vô lý trước hình ảnh co quắp và đầy sợ hãi của Urpham dưới chân cầu thang trong tiếng gào thét vật vã của Mellish bị đâm chết bởi tên lính Đức.

Urpham, anh hoàn toàn không phải là người lính! Anh là một phần hiện thân của cái Đẹp yếu đuối, anh là một phần tỉnh táo của lòng nhân, anh là sự vô lý mà chiến tranh đã đẩy con người vào đó.Và trên hết, anh là một giá trị về lòng danh dự khi không chấp nhận sự đê hèn của một kẻ tù binh phản bội.
Người ta bắn giết nhau, tàn sát nhau vì điều gì anh không biết. Còn với Urpham, cầm súng lên là tỉnh táo bắn vào cái mà anh cảm thấy không cần. Suốt cả chiều dài bộ phim, rất nhiều đạn được bắn ra từ nhiều người của hai bên bờ đối nghịch. Có những viên đạn vô tình, nên có những cái chết cũng rất vô tình. Có những loạt đạn hữu ý và cái chết trở nên anh hùng. Riêng viên đạn tỉnh táo của Urpham, như minh chứng cho sự tham gia cuộc chiến của anh và đồng đội của anh là không hoàn toàn vô nghĩa.

Trận đánh mở màn bên bờ biển tàn sát và khốc liệt biết bao nhiêu thì trận đánh bảo vệ chiếc cầu bên dòng sông Merderet ở Ramelle làm chúng ta thêm hồi hộp và căng thẳng. Duy trì sức kháng cự, bảo vệ được chiếc cầu, và hơn hết là bảo vệ tính mạng anh lính Ryan với một lực lượng quá mỏng quả là một vấn đề nan giải. Cũng tại trận đánh này, Steven Spielberg có cơ hội mô tả những chân dung còn lại của một đội quân quả cảm. Hình ảnh Mike Horvath tả xung hữu đột, chủ động ở mọi ngóc ngách tại các điểm phục kích, sử dụng đủ mọi loại vũ khí, và cuối cùng bực tức ném chiếc nón sắt còn lại trong tay mình vào phía quân thù, trước khi bị một loạt đạn bắn vào lưng. Mike căm hận ngã xuống khi hành trình những vốc đất của anh từ nay chấm dứt. Vĩnh biệt người lính dũng cảm, vĩnh biệt người bạn trung thành. Vĩnh biệt anh, Thượng sỹ Mike Horvath!

Không hoảng loạn như trận đánh ban đầu, không lo lắng như trên đoạn đường đi tìm Ryan bị rơi vào những lần phục kích. Ở trận đánh này, Đại uý John H. Miller trầm tĩnh đến lạ thường. Chủ động đánh lạc hướng giải vây cho đồng đội, phụ trách một vị trí xung yếu để bảo vệ chiếc cầu, anh cùng người đồng đội Reiben và anh lính Ryan, tất cả họ phải bảo vệ vị trí quan trọng này và hy vọng đến phút giây chiến thắng. Định mệnh đã giao cho anh trọng trách là bảo vệ danh dự. Cho đến lúc tưởng như hết khả năng chống trả, căng thẳng và kinh hoàng nhất khi thấy Mike ngã xuống, chứng kiến những mất mát mà anh và những đồng đội đã trải qua... trong trạng thái ù đặc và gần như tuyệt vọng, Miller cố với lấy cái bộ phận điều khiển để nhấn mìn hòng đánh sập chiếc cầu, "the Alamo" tuyến phòng thủ cuối cùng. Những viên đạn oan nghiệt của kẻ bại trận đã kết liễu đời anh. Miller ngã xuống và vẫn kịp nở nụ cười chiến thắng.
Chào từ biệt Đại uý John H. Miller, Ryan vẫn an toàn, chiếc cầu được bảo vệ, danh dự của người lính vẫn được giữ nguyên, lá thư chiến thắng của Caparzo thấm đầy máu dưới nét chữ của Wade đang còn ấm trong ngực anh, sẽ được Richard Reiben tiếp tục làm nhiệm vụ đưa anh lính Binh nhì Ryan cùng lá thư về nhà như một món quà chiến thắng.

Người lính trẻ Binh nhì Ryan bên chiếc cầu danh dự tại dòng sông Merderet của thị trấn Ramelle năm xưa nay cùng với gia đình 3 thế hệ quay lại bên bờ biển Normandy để thăm lại và tưởng nhớ những người ngã xuống. Những gì Đại uý Miller nhắn nhủ trước lúc hy sinh đã cho họ có cuộc sống của hôm nay. Các anh là những thiên thần. Họ đến đây xin trả nợ các anh, những người lính chiến đấu vì lòng danh dự.

Giải cứu Binh nhì Ryan, giải cứu Danh dự, giải cứu Niềm tin... cho dù mọi người xem phim và có những lời bình phẩm dưới góc độ khác nhau thế nào, nhưng tôi tin trong chúng ta có một suy nghĩ chung rằng: đây là một bộ phim về chiến tranh thực sự mang nhiều ý nghĩa.

Giác quan thứ sáu

Nhân  cái vụ này ở nhà cô giáo. Kiếm lại cái bài này bên yxine để post lên. Phim này lâu rồi, chắc chắn mọi người đã xem, vì vậy không có sợ bị mắng là "tiết lộ nội dung phim, mất phê".

Còn nếu ai chưa coi phim mà lỡ đọc bài này, thì cũng nên tìm phim The Sixth Sense mà coi. Đĩa lậu, youtube hay gì gì cũng được. Miễn là coi được phim. Vì phim hay!

The Sixth Sense - Hãy tự lắng mình và lắng nghe người khác

Bài viết tiết lộ nội dung phim

Giác quan thứ sáu, một khả năng đặc biệt của con người mà về mặt hiện thực, có, hay không tồn tại, đang còn gây tranh cãi trong giới khoa học. Nhưng dù sao tính chất của nó vẫn đã được thừa nhận: Đó là khả năng nhận biết về thế giới một cách siêu phàm bởi vì nó vượt qua được những giác quan bình thường khác trong con người. Đó là một năng lực siêu nhiên mà con người ai cũng muốn đạt tới, nhưng thật không dễ dàng gì có được.

Cole, một cậu bé 6 tuổi (Haley Joel Osment), lại có khả năng đặc biệt đó. Bị ám ảnh và sợ hãi vì những điều khác lạ xảy ra xung quanh mình, Cole đã tìm đến Tiến sĩ Malcolm (Bruce Willis), một bác sỹ tâm lý để mong cầu cứu và chữa bệnh. Và câu chuyện giữa một già và một trẻ đó đã làm cho chúng ta ngỡ ngàng và phát hiện ra nhiều điều thú vị.

Với khả năng nhìn thấy được linh hồn của những người đã chết, cuộc sống cậu bé Cole đã bị xáo trộn, không còn bình thường như cuộc sống của những đứa trẻ cùng trang lứa, cậu luôn mang một nỗi sợ hãi và ám ảnh. Hơn thế nữa, chính cậu luôn có một tâm trạng trầm mặc, u uẩn và rất cô đơn giữa cuộc sống thường nhật của thế giới con người. Sở hữu một khả năng đặc biệt như vậy, nhưng Cole không sử dụng nó để tạo nên một quyền năng cho chính riêng mình, mà cố gắng làm sao kéo hai thế giới ảo và thực lại với nhau.

Trong cuộc sống, chúng ta có thể tin hoặc không tin vào một thế giới khác ngoài mình, điều đó không ai ép buộc. Nhưng trong mỗi nếp nghĩ của chúng ta luôn mang trong mình một sự phân biệt về những mối liên hệ. Và điều đó không những đã làm cách biệt hai thế giới (nếu có) càng cách biệt thêm, mà điều quan trọng hơn là sợi dây liên lạc giữa con người với nhau dường như bị cắt đứt.

Ban đầu Cole tránh né gặp Malcolm, nhưng với lòng nhiệt thành muốn giúp đỡ của mình, anh đã tiếp cận được Cole, và chính điều đó đã làm cậu bé thêm tự tin, xoá đi sự sợ hãi và thông hiểu anh nhiều hơn. Sử dụng khả năng đặc biệt của mình, Cole đã giúp cho mẹ mình cảm thông và hiểu được tình cảm của người bà đã khuất. Thế giới ảo của những oan hồn được hiện thực sẻ chia. Cole đã giúp cho một cô bé bị đầu độc chết oan cùng người cha mình hiểu nhau hơn khi vạch ra sự gian ác của bà mẹ kế.

Câu chuyện phim chỉ xoay quanh giữa hai tuyến nhân vật đơn giản, đạo diễn M. Night Shyamalan đã tạo nên một mạch phim nhẹ nhàng, chậm rãi, nhưng đem lại cho người xem một sự bất ngờ, cuốn hút và không khỏi trầm trồ giống như khi chúng ta xem một siêu phẩm hành động của Hollywood.

Vì quá tự tin vào tài năng của bản thân, vì quá yêu mình nên Malcolm đã không còn nhận ra thế giới của anh và bản thân của riêng anh nữa. Oái oăm thay, chính Cole - một bệnh nhân của tiến sĩ Malcolm- cậu bé có khả năng đặc biệt đã giúp anh biết được điều đó. 
Sợi dây liên lạc của anh với thế giới con người đã không còn nữa. Anh đau đớn khi nhận ra rằng bản thân không biết mình đã chết! Cố gắng níu kéo một quãng đời đẹp và hạnh phúc theo mình nhưng không thể, Malcolm đau khổ nhìn số phận kết thúc theo vòng lăn của chiếc nhẫn cưới rơi ra từ tay người vợ thân yêu.

Phải nói rằng đây là một cảnh phim tinh tế, rất xuất sắc, đầy ẩn dụ và đậm chất điện ảnh. Một chi tiết đắt nhất của cả phim! Chỉ một cảnh quay nhưng giải quyết rất nhiều vấn đề cả trong lẫn ngoài phim: Giải thoát cho sự tồn tại của Malcolm. Giải toả tâm lý bị đè nặng của Cole, bởi vì trước đó cậu bé đã cố giải thích nhưng anh không lắng nghe, và không chịu hiểu. Tạo cơ hội diễn xuất cho Bruce Willis thể hiện sự đau đớn cùng cực. M. Night Shyamalan tạo ra sự bất ngờ làm cho khán giả buộc phải chú ý để phát hiện ra ngôn ngữ ẩn dụ, tinh tế đầy chất điện ảnh của mình.

Với nội dung hết sức đơn giản, tác giả kịch bản-đạo diễn M. Night Shyamalan muốn giải thích về khả năng siêu nhiên là điều có thể có trong mổi con người. 
Một đứa trẻ chỉ có 6 tuổi, nhưng lại có khả năng đặc biệt đó chứ không phải người nào khác! Tại sao không phải là mẹ cậu? Tại sao không phải là bác sỹ tâm lý Malcolm có được khả năng đặc biệt đó?

Bởi vì Cole đã biết lắng nghe người khác bằng cách tự lắng đọng mình.

Con người thường truy vấn, tìm hướng lý giải cái ngoài mình nhằm để thỏa mãn những khao khát hiểu biết, và dùng kinh nghiệm bản thân để phân biệt những gì khác mình. 
Nhưng thế giới cần có sự hiểu biết và cảm thông chia sẻ. Con người vì quá yêu mình, nên tự bản thân đánh mất khả năng thông hiểu người khác. 
Tự con người làm thui chột đi khả năng nhận biết của mình, không nắm bắt và hiểu được thế giới nội tâm người khác như trường hợp mẹ của Cole, tiến sỹ Malcolm... là những ví dụ.

Rất tiếc, cái kết của phim với hình ảnh Malcolm nằm sóng xoài là một minh hoạ quá rõ ràng, nhằm giải thích những vướng mắt trong lòng khán giả, đã làm mất đi cái sự huyền bí khó hiểu kéo dài của bộ phim.

Nhưng dù sao, với cái tiết tấu chậm rãi nhẹ nhàng, với một nội dung phim rất đơn giản nhưng sâu sắc, The Sixth Sense của M. Night Shyamalan đã tạo cho người xem một cảm giác dường như có một giây phút lắng đọng bản thân, ngẩn ngơ và ngẫm nghĩ vu vơ về cuộc sống.

Một entry lười (1)

1. Buồn sinh lười. Nằm. Nhớ. Những chuyện cũ lung tung, lục lọi những gì xưa rết xưa rơ. Coi lại phim cũ. Chọn cái phim Forrest Gump. Và cũng nhớ phim Forrest Gump này lần đầu tiên được xem ở Sài Gòn, tại NVH Thanh Niên, đó là thời gian sống lay lắt ở SG. Nên phim này lúc đó mang lại cho mình nhiều cảm xúc. Coi và Nhớ!
Nhớ về Sài Gòn  cách đây gần 2 chục năm. Vui có, buồn có, sống nhàu nát. Rất đã!
Nhớ bài viết về phim này cách đây lâu lắm rồi, hồi còn tham gia chí chóe trên yxine. Nay repost.
Tất cả đều là rất cũ. Mà cái gì cũ cũng đều là kỷ niệm và có ý nghĩa nếu mình còn nhớ lại về nó.

Forrest Gump là một bộ phim nói về một con người đặc biệt trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt của nước Mỹ trong thập niên 60-70. Từ một con người bình thường, thậm chí dưới mức bình thường, Forrest đã làm được những điều kỳ diệu mà chính những người bình thường nằm mơ cũng khó thực hiện được.

Người đời thường nói: thời thế tạo anh hùng khiến chúng ta dễ dàng liên tưởng đến sự lỗi lạc của một con người trong một xã hội xuất chúng. Nhưng với Forrest Gump thì hoàn toàn khác. Sự oái oăm của phim là đã để cho sự anh hùng trôi nổi một cách hài hước gắn liền với định mệnh của anh.

Mặc dù bị xem là ngốc nghếch nhưng bằng sự nỗ lực của ý chí, sự công bằng trong một xã hội luôn tạo mọi điều kiện cho mỗi người, Forrest Gump cũng đã được vào đại học, được đóng góp trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong tư cách là một công dân khi tham gia chiến tranh Việt Nam. Và cuối cùng anh trở thành anh hùng trong mắt những người dân bình thường, anh hùng trong con mắt của những cựu chiến binh, một quân nhân có thành tích trong con mắt của các chính khách, và hơn hết là sự nhìn nhận trong sáng và giản dị về tình yêu mà anh dành cho Jenny.

Thả tràn những cảm xúc qua những thước phim đầy tình cảm và có ý nghĩa đã làm cho chúng ta không khỏi thán phục, xuýt xoa, trân trọng và thậm chí rất thích thú và có những phút hả hê về những điều kỳ diệu mà Forrest đã làm được:

Sự ngờ nghệch đáng yêu của anh lính Forrest khi tham gia cuộc chiến đã giúp cho anh không những thoát được cái chết mà còn dũng cảm xông pha giữa bom đạn để cứu từng đồng đội và trở thành anh hùng.

Những suy nghĩ đơn giản và thơ ngây của anh đã khiến anh trở thành một cầu nối quan trọng giữa hai bờ ý thức hệ trong giai đoạn chiến tranh lạnh.

Tình bạn trung thành của anh đã biến cái ước nguyện tưởng như viển vông thành một hiện thực giàu có.

Và nổi bật hơn hết chính là tình cảm chung thuỷ của Forrest với Jenny đã giải thoát được một số phận tưởng như tuyệt vọng trong lầm lạc và bế tắc, đã tìm được bờ yêu thương.

Mặc dù bị cuốn hút vào hàng loạt sự kiện được minh hoạ kể lại bằng những hình ảnh ấn tượng, nhưng khi xem tôi vẫn băn khoăn: Tại sao một kẻ ngờ nghệch như Forrest Gump đã làm được tất cả những điều đó?

- Có phải sự nghiệt ngã của số phận đã khiến cho anh trải nghiệm một cuộc sống bình thường rất khó khăn, và tạo hoá ban cho anh những cơ may để bù đắp những điều khiếm khuyết?

- Hay có phải lịch sử không công bằng, đã trút bỏ tất cả những bi hài của thời đại mình lên đôi vai của một người ngờ nghệch để mong tìm một sự đào thoát?

Ðây quả thực là một kịch bản phim rất xuất sắc khi đã khái quát một giai đoạn lịch sử của nước Mỹ khi lồng vào hình ảnh cuộc đời của công dân Forrest Gump. Thông qua hình tượng một nhân vật bình thường thậm chí dưới mức bình thường nhưng đã làm được những điều kỳ diệu. Và đồng thời cũng phản ánh sự rối loạn trong xã hội Mỹ ở một giai đoạn đen tối. Một trang buồn và đầy hài hước trong lịch sử nước Mỹ.

Mặc dù không có cái nhìn hạ thấp vào khả năng của những người bị khiếm khuyết trong cuộc sống, nhưng đặt một góc nhìn ở khía cạnh khác thì xã hội Mỹ trong thập niên 60-70 quả thực là tệ hại, đã bị khuynh đảo bởi những người đặc biệt khác thường.

Cái tài của đạo diễn Robert Zemeckis là đã cho chúng ta nghe một câu chuyện kể về cuộc đời một con người nhưng lại thấy và thấu hiểu những điều trái khoáy xảy ra trong lòng xã hội Mỹ những năm 60 -70 với ngổn ngang những câu hỏi về cuộc chiến Việt Nam:

Cái chết không đáng có của Bubba phải chăng là sự phi lý và vô nghĩa của chiến tranh?

Hình ảnh oai phong của trung uý Dan để rồi bị cụt đôi chân có phải là một minh hoạ cho cuộc chiến Việt Nam mà nước Mỹ đã tham gia có một kết thúc đáng tiếc?

Rồi cuộc sống của Jenny lang bạt, trầm luân có phải chăng là tiếng nói khát khao được cất lên trong một xã hội của những người trẻ tuổi không muốn chiến tranh?

Thêm nữa, chính Forrest Gump đã chứng kiến cái chết đầy uẩn khúc của Tổng Thống Kennedy, những "giấc mơ đại đồng giữa người da trắng và người da đen" đã trở nên dở dang sau cái chết đầy mờ ám của Mục sư Lurther King, và rất nhiều sự kiện trải qua dưới con mắt ngờ nghệch của Forrest Gump... Xã hội Mỹ mà anh đang sống, chứng thực và trải nghiệm quả là một giai đoạn không bình thường.

Ðó là tất cả là những gì Forrest Gump đã thấy, đã làm và đã suy nghĩ về một đất nước, về một xã hội mà mọi người vốn rất tự hào về nó.

Và tất cả những điều đó đã một lần nữa làm tác động đến con người anh lần thứ hai.

Không như lần thứ nhất, sự tác động khiến cho cuộc đời Forrest Gump thay đổi, xảy ra bằng sự ngạc nhiên, nỗi sợ hãi, lòng căm ghét một lũ bạn xấu nết đã làm cho cậu bé Forrest bùng phát, phá vỡ những ốc vít, đinh nẹp dưới chân mình để chạy như một đứa trẻ bình thường không còn dị tật.
Và lần thứ hai này tất cả đã dồn nén vào trong tâm hồn và thể xác một con người, vốn dửng dưng, ngờ nghệch trước cuộc sống, nhưng buộc phải bật khóc. Đó là điều thật sự đặc biệt và quan trọng đối với Forrest Gump.
Anh đã biết thổn thức như một người bình thường trước những điều oái oăm, trái khoáy mà tạo hoá và cuộc sống dành cho anh. Sự tác động này đã khiến cho những người xung quanh Forrest, và chúng ta - những người xem phim, quan niệm về anh bấy lâu nay phải thay đổi.

Anh tức tưởi khóc bên mộ của Jenny vì anh buồn, vì anh giận, vì trách móc và vì thương tiếc cho Jenny. Và cũng có thể nói rằng: những giọt nước mắt của Forrest Gump cũng là sự ngậm ngùi đầy trách nhiệm của một công dân vốn bị xem là không bình thường, thiểu năng, nhưng đã biết khóc, biết đau, biết chia buồn cho một giai đoạn lịch sử đáng tiếc của nước Mỹ vậy.

Một phim để lại rất nhiều điều suy nghĩ sau mỗi một lần xem lại.

2. Ôi trời ơi, 1 giờ rưỡi sáng rồi. Mắt vẫn đơ đơ.. Có nên coi tiếp thêm phim gì khác không?
3. Entry này được đánh số vì sẽ có lười nhiều tập... Và lười chảy thây....

Về trường hợp: "Cánh đồng bất tận"

Trong khuôn khổ của liên hoan phim quốc tế Việt Nam VIFF - tháng Tư - 2011, tôi đã được xem phim "Cánh đồng bất tận", được dựa theo truyện ngắn cùng tên, nổi tiếng của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Bàn về truyện này thì xin được miễn "mót lúa cuối mùa", vì đây là một tác phẩm văn học đã được bàn luận nhiều lắm rồi. Trước khi vào xem phim, cảm giác cứ thấy lấn cấn, và tò mò, mặc dù chưa đọc truyện này. Nhờ chưa đọc truyện nên dù sao thì vẫn cứ thấy thoải mái hơn những người đã đọc thuộc, thậm chí ghiền giọng văn của Nguyễn Ngọc Tư.

Làm phim dựa vào một tác phẩm văn học được nhiều người biết đến, về một mặt nào đó, là một lợi thế. Nhưng làm sao để nó thành công, và được tán thưởng thì không dễ chút nào. Trường hợp "Cánh đồng bất tận", theo tôi, có thể lấy đó là một ví dụ.

Nghĩ như vầy: Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình sẽ không tự hào gì về phim này, chắc chắn anh sẽ rút kinh nghiệm nhiều. Thậm chí, có thể đạo diễn Bình không muốn nhắc đến phim này cũng nên(?).

Về nhà tìm truyện đọc, sau khi đã xem phim. Lờ mờ lý giải sự không gây ấn tượng của phim là do kịch bản. Nhà biên kịch Ngụy Ngữ đã không để lại dấu ấn điện ảnh gì khi chuyển thể tác phẩm văn học này. Ông đã bám quá sát vào câu chuyện, vì vậy những khung hình di động trên màn ảnh chỉ là một sự minh họa đơn giản cho nội dung văn học. Không tìm thấy ngôn ngữ đặc quánh của nghệ thuật hình ảnh thì rõ ràng những gì thấy trên màn ảnh là một sự lệch pha.

Xem phim, không tìm thấy được ngôn ngữ chắt lọc của hình ảnh, không thấy được những chi tiết đắt giá, không thấy được dấu ấn riêng biệt-Nguyễn-Phan-Quang-Bình. Đạo diễn trong phim này, mơ hồ là người đứng giữa chỉ làm công việc chạy qua chạy lại ghi nhận hình ảnh của tác phẩm văn học và kịch bản điện ảnh. Mà công việc này thì đã có nhà quay phim hoặc giám đốc hình ảnh - director of photography (DP) trong đoàn phim đảm trách.

Với những phim mà nội dung là một câu chuyện có sẵn như "Cánh đồng bất tận", hay "Chuyện của Pao", hoặc những phim có nội dung hình thức chuyện kể tương tự khác... Thì việc kết hợp toàn bộ những cảnh quay lại để thành một câu chuyện về hình ảnh, đòi hỏi nhà đạo diễn phải có tư duy sáng tạo và logic để kể câu chuyện làm sao thu hút được người xem.
Ai đã từng xem "Chuyện của Pao" (Hải Yến đóng), cũng có lối dẫn chuyện như Nương trong "Cánh đồng bất tận" thì sẽ có cái nhìn đánh giá về lối kể chuyện bằng hình ảnh của phim nào hấp dẫn hơn.

Đạo diễn làm phim này không hay là do kịch bản, là do không kể được câu chuyện một cách sáng tạo theo lối của riêng mình và một phần do diễn xuất của nhân vật trong phim.
Đã đành, không tìm thấy sự sáng tạo về mặt điện ảnh trong phim, người xem rõ ràng nhìn ra được nhân vật Sương (Hải Yến đóng) cũng một phần làm cho phim này bị hỏng. Diễn xuất không có gì nổi bật, thể hình và chất giọng yếu của Hải Yến không phù hợp vào vai gái làng chơi. Vì vậy, khâu casting, chọn vai cho nhân vật này đã sai lầm khi giao vai Sương cho Hải Yến.
Không trách gì Hải Yến, không thể đòi hỏi gì nhiều ở cô khi cô cầm trong tay một kịch bản xơ cứng của Ngụy Ngữ, dưới sự chỉ đạo về mặt diễn xuất thiếu sáng tạo của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình. Tiếc là... cô Phượng trong " The quiet American" đã quá ngoan ngoãn làm theo những gì nói trong kịch bản, bám sát vào câu chuyện để rồi không một chút bứt phá.

Nhà biên kịch Ngụy Ngữ, đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình, diễn viên Hải Yến đã cảm thấy lúng túng khi đứng bên cạnh người-nổi-tiếng-văn-học "Cánh đồng bất tận".
Vì vậy, phim này là một phim dễ được ưu ái về mặt nội dung đối với những ai đã từng đọc truyện của Nguyễn Ngọc Tư. Và phim này gây được cơn sốt vé đối với những khán giả chưa đọc truyện, vì tò mò muốn "xem-câu-chuyện-nổi-tiếng" như thế nào cũng là điều dễ hiểu.

Bolinao 52- Kiếm tìm sự cảm thông

Hôm nay 30/tháng Tư, tại tòa soạn của nhật báo Việt Herald ở miền Nam California chiếu phim tài liệu Bolinao 52. Bài này viết đăng trên báo Người Việt đã lâu, lục kiếm lại và đưa lên như một lời cầu nguyện cho những phận người xấu số mỗi khi tháng Tư về.




Trong mỗi một con người đều có một địa danh để đến viếng thăm, với ai đó là Paris tráng lệ, là Roma uy nghi, hoặc thành Viên cổ kính... nhưng với chị Trịnh Thanh Tùng, một thuyền nhân người Việt Nam, thì địa danh đó là Bolinao. Bolinao là thiên đường trên địa giới hay địa ngục của trần gian? Bolinao là một làng chài nhỏ ở Philippines có tình người và chứa đầy sự cảm thông toàn vẹn.

“Bolinao 52” là một bộ phim kể về câu chuyện của những thuyền nhân tị nạn Việt Nam. Vào năm 1988, tại Bến Tre, miền Nam Việt Nam, có 110 người đã đào thoát khỏi Việt Nam trên một chiếc thuyền nhỏ bé, hướng ra biển khơi để bắt đầu chuyến hải hành đi tìm tự do, đi tìm nguồn sống mới. Ngay từ ngày đầu tiên trên biển họ đã gặp cơn bão lớn, người tài công quyết định ngưng máy và chờ cho cơn bão qua đi để tiếp tục chuyến hải hành.

Nhưng khi động cơ ngưng rồi thì không hoạt động lại được nữa. Và đó là sự khởi đầu bi thương của những số phận bị trôi dạt. Năm ngày, 10 ngày, rồi 19 ngày sau... Chị Tùng, người dẫn chuyện trong phim, kể lại câu chuyện bằng những ngôn từ mộc mạc, bình dân và chân thành: “Mọi người chết từ từ, mỗi ngày đều có người chết.” Chị nói về cái chết, về sự mất tích của những người đồng hành cách đây 17 năm như chính câu chuyện mới xảy ra hôm qua. Ra đi, họ hy vọng sẽ đến được bờ tự do nếu có sự cứu vớt, giúp đỡ... nhưng hy vọng đã quay lưng với họ.

Với quốc tế, tên gọi “Bolinao 52” còn là biểu tượng của sự mệt mỏi của thế giới khi liên tục phải cưu mang người Việt Nam tỵ nạn. Một vị hạm trưởng Hải Quân Hoa Kỳ, chỉ huy chiến hạm USS Dubuque, đã bị đưa ra tòa án quân sự vì ông chỉ lệnh cho cung cấp đồ ăn và nước chứ không vớt những người tỵ nạn trên chiếc thuyền này - mặc dù vị hạm trưởng không hề nhận được phép vớt họ. Một kết quả bi thảm đã xảy ra. Lương thực cứu trợ đã hết, tàu bị ngập nước và đang chìm dần dần... những thuyền nhân đã bò đến bờ vực địa ngục của sự tuyệt vọng. Họ đã phạm phải một điều cấm kị kinh hãi khi phải tìm kiếm nguồn sống từ những miếng thịt của đồng loại. Vụ án “Bolinao 52” đã làm chấn động thế giới!

Không ai có thể lý giải được cuộc đời mình khi chính số phận của mình cũng không do chính mình định đoạt. Ðược sống, được cứu vớt, được cưu mang hay bị xua đuổi thậm chí phải bỏ cuộc. Chị Tùng cứ lặp lại câu nói “Mỗi người đều có số phận của nó” với một tâm trạng khắc khoải, như mong tìm lại một chút bình yên. Người sống, hay người đã chết đều mong muốn có một chút cảm thông. Sự cảm thông được đặt lên trên số phận.

Dân tộc Việt Nam ẩn chứa nhiều tiềm năng, trong đó tiềm năng giá trị nhất chính là sự chịu đựng khổ nhục và lụy phiền. Không chỉ riêng 52 con người trên chiếc tàu kia, mà còn rất nhiều thuyền nhân khác, đã sống sót và chấp nhận sự phiền lụy trong nỗi niềm câm lặng. Chị Trịnh Thanh Tùng, người sống sót, khi về thăm lại vùng đất ân nhân đã được những đàn bà người Phi trên đảo Bolinao gọi là “super woman”. Và với đạo diễn Ðức Nguyễn, chị Tùng thực sự là “super woman”, khi chị mạnh dạn nhận lời kể lại câu chuyện của chuyến hải hành đầy kinh hoàng đó.

Mang nỗi oan khuất của những người đồng hành xấu số, sự phẫn hận và thù ghét những trái tim của ý chí lạnh lùng... đã làm cho chị phiền lụy và đau khổ trong suốt 17 năm trời. Chị Tùng mặc dù đã ở bến bờ tự do, nhưng trong tâm khảm vẫn bị ràng buộc bởi những ám ảnh bi thương của chuyến tàu định mệnh.

Sự gặp gỡ giữa chị và người lính thủy trên chiến hạm USS Dubuque đã giải trừ nỗi phiền muộn, trăn trở hiểu lầm đến từ hai phía. Ðạo diễn Ðức Nguyễn đã cho họ gặp nhau, hàn gắn, để làm thanh thản và rửa lành những vết thương lòng sâu thẳm. Chị nói với người lính Mỹ: “It's OK now, I hope you don't feel bad like before.” Cả hai người đều khóc. Bolinao 52 đã làm cho người ta khóc. Khóc bởi vì họ là những con người.

Trong mỗi con người chúng ta, khi rơi vào tình trạng tuyệt vọng và phải chịu nhận lãnh thảm họa thì ý chí sống bỗng trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. 52 con người sống sót trên chiếc thuyền đã có một sự chọn lựa đúng. Họ cần phải tát nước, họ cần phải ăn, vì họ cần phải sống.

Ðạo diễn Ðức Nguyễn đã không khai thác sự kiện Bolinao 52 như người ta đã khai thác trên khía cạnh rùng rợn, dã man gây chấn động. Ðức Nguyễn nói: “Tôi không muốn gợi lại sự hãi hùng mà là xoa dịu nỗi đau cho những người còn sống.”

Chị Trịnh Thanh Tùng tìm về lại Bolinao, tìm lại quá khứ để cảm tạ những ân nhân. Chị tìm về lại Bolinao cũng để nhằm xoa dịu những nỗi đau của những người bạn đồng hành xấu số và quan trọng hơn là cho chính bản thân chị. Chị gặp lại người lính xưa kia để hai bên xóa bỏ những mặc cảm hiểu lầm. Người sống tìm được sự cảm thông thì hy vọng người xấu số cũng ngậm cười nơi chín suối.

“Bolinao 52” là cuốn phim tài liệu không phê phán, tố cáo hay đòi quy trách nhiệm lên ai. Cuốn phim chỉ kể lại toàn bộ một chuyến hải hành của những thuyền nhân Việt Nam, với mong muốn tìm sự cảm thông đến từ nhiều phía.

Xem toàn bộ phim ở dưới đây. Chịu khó bỏ qua âm thanh bực bội khoảng 70 giây đầu tiên. Bắt đầu từ phút thứ 1:10